Suwałki

Suwałki (lit. Suvalkai, biał. Сувалкі), miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce w województwie podlaskim, położone nad rzeką Czarna Hańcza.

Geografia

Czarna Hańcza w Suwałkach

Położenie

Suwałki leżą na Suwalszczyźnie, która pod względem geograficznym stanowi fragment Pojezierza Suwalskiego.

Klimat

W porównaniu z innymi rejonami Polski miasto znajduje się stosunkowo często pod wpływem arktycznych i kontynentalnych mas powietrza. Właśnie za sprawą arktycznych wpływów region ten jest zaliczany do najzimniejszych (poza górami) obszarów Polski, a w pobliżu miejscowości Wiżajny znajduje się "polski biegun zimna" (temperatura spada niekiedy nawet poniżej -40°C, jednak nie tu odnotowano najniższą temperaturę w historii Polski, a w Siedlcach).

Zimy są tutaj na ogół długie i mroźne (nawet dwukrotnie dłuższe niż na zachodzie Polski), a wiosna dociera bardzo późno. Lato najczęściej bywa krótkie, ale za to bardzo ciepłe. Ekstremalne temperatury zanotowane na tym terenie to +36°C i -38°C.

Historiałk.

 

Nazwa miasta

Sudowia - to średniowieczna nazwa Suwalszczyzny.

Kurhan na terenie Cmentarzyska Jaćwingów, którego południowa część położona jest na terenie Suwałk Ulica Kościuszki pod koniec lat 50. Pomnik poświęcony ofiarom nazizmu (Cmentarz żydowski w Suwałkach) Dawny herb Suwałk, później guberni suwalskiej, a drzewo i wstęgi do dziś są symbolami Suwalszczyzny

Znawcy toponomastyki do dziś nie rozszyfrowali zagadki pochodzenia nazwy miasta. A. Połujański pisze o kilku osiedlonych tu suwiłkaj, co rzekomo miało po litewsku oznaczać włóczęgów. Ale słownik litewski zna tylko słowo susivilkai, czyli zbiegowisko, zgromadzenie. Według innej hipotezy nazwa składa się z przedrostka su- (w jęz. litewskim oznaczającego lokację "nad", “w pobliżu”) i rdzenia -valk- ( rzeczownika mającego geogr. znaczenie “wąska, mała rzeka, moczary”), co łącznie znaczyłoby "miejsce położone nad rzeczką, moczarami". Jest natomiast ciekawostką, że zamieszkujący Suwalszczyznę Litwini, którzy mówią dialektem "dzuków" używają słowa suwałka na określenie "zbieraniny". Podczas okupacji niemiecka administracja nazistowska wprowadziła w latach 1941-1944 nazwę niem. Sudauen.

Najważniejsze wydarzenia w historii Suwałk

Suwałki zostały założone w 1690 przez kamedułów wigierskich. Składały się wtedy z zaledwie dwóch domów. Król August II Mocny nadał miejscowości prawa miejskie 2 maja 1720.

Od 1815 miasto rozwijało się dynamicznie dzięki umieszczeniu tu siedziby władz województwa augustowskiego Królestwa Polskiego, a także położeniu na ważnym trakcie z Warszawy do Petersburga. Dodatkowym czynnikiem rozwoju było stacjonowanie 10 tysięcy żołnierzy, dla potrzeb których wybudowano rozległe koszary i cerkiew garnizonową - dziś jest to kościół św. Piotra i Pawła. Oddanie do użytku kolei warszawsko-petersburskiej wiodącej przez Białystok a omijającej Suwałki zahamowało rozwój miasta.

W Królestwie Polskim Suwałki były miastem garnizonowym. Zachowały się cztery duże zespoły koszarowe (zabytkowe), w których stacjonowało wojsko rosyjskie, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości - Wojsko Polskie. Można je znaleźć wychodząc z centrum w dowolną stronę świata.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, Suwałki stały się siedzibą władz powiatowych. W dawnych, rosyjskich koszarach, rozlokowano: 2 Pułk Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego, 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. płk. Jana Leona Kozietulskiego, 41 Suwalski Pułk Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, 4 Dywizjon Artylerii Konnej, 29 Pułk Artylerii Lekkiej, jak również (do wiosny 1939) Batalion KOP "Suwałki". Wszystkie te jednostki brały udział w działaniach wojennych przeciw Niemcom i Związkowi Radzieckiemu w 1939.

W czasie okupacji miasto zostało wcielone do Prus Wschodnich. Po II wojnie światowej Suwałki wolno odbudowywały się i rozwijały. W 1975 zostały stolicą województwa suwalskiego. Stan ten utrzymał się do 1998, kiedy to utraciły status miasta wojewódzkiego.

Komunikacja

Drogi

Suwałki położone są przy międzynarodowej drodze na Litwę o nazwie "Via Baltica", przez przejście graniczne w Budzisku, oraz na końcu drogi krajowej nr 8. Mają połączenia drogowe ze wszystkimi okolicznymi miejscowościami. Na terenie miasta znajduje się dworzec PKS. Środkami komunikacji miejskiej są głównie autobusy Zakładu Komunikacji Miejskiej (ZKM), i taksówki.

Kolej

Dworzec kolejowy w Suwałkach

W mieście krzyżują się linie kolejowe z Sokółki i z Litwy. Na terenie miasta znajduje się dworzec PKP. Z Suwałk codziennie odjeżdża pociąg do litewskiej miejscowości Šeštokai, w której można się przesiąść na pociąg do Wilna. Kilka razy dziennie odjeżdża też pociąg do Warszawy (lub Wrocławia) przez Białystok.

Przez Suwałki będzie przebiegała trasa linii kolejowej Rail Baltica, która ma połączyć Warszawę z Helsinkami. Koszt budowy polskiego odcinka to 1 mln euro, z czego 75% ma pochodzić z pieniędzy europejskich. Dzięki zelektryfikowaniu odcinka Sokółka - granica państwa oraz wymianie torów i podłoża, pociąg do Suwałk będzie mógł dojechać z Warszawy w znacznie krótszym czasie, rozwijając prędkość ponad 160 km/h. Przewidziany termin realizacji inwestycji to 2013.

Lotnisko

 

W Suwałkach znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Suwalskiego.

Na przełomie marca i kwietnia 2007 Urząd Marszałkowski przeznaczył 100 mln złotych na budowę lotniska w Suwałkach. Pieniądze pochodzą z Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podlaskiego. Za te pieniądze do 2013 roku ma powstać pas startowy o długości 1400 metrów, mały terminal o przepustowości kilku tysięcy osób rocznie, stacja do tankowania samolotów, stacja do tankowania samochodów, parkingi, mała wieża kontrolna, sklepy, hangary oraz droga dojazdowa z planowanej obecnie zachodniej obwodnicy miasta. Lotnisko ma obsługiwać samoloty zabierające na pokład do 40 pasażerów. Ma to zaspokoić głównie potrzeby ruchu turystycznego.

Komunikacja miejska

 

Suwałki mają około 225 kilometrów linii autobusowych, po których kursują 39 autobusy. Głównym węzłem komunikacyjnym jest Park Marii Konopnickiej. Ogółem wszystkich przystanków jest 234. PGK prowadzi obecnie 14 linii autobusowych, z których wszystkie kursują w godzinach 4:10-23:00. Dodatkowe linie otwierane są z różnych okazji np.: świąt. Rocznie przewozi się około 3 938 000 pasażerów.

Turystyka

W Suwałkach położony jest Zalew Arkadia. Nad zalewem jest także duża plaża miejska.

Suwałki mają doskonałe warunki do uprawiania turystyki, ponieważ niedaleko położony jest Wigierski Park Narodowy oraz Suwalski Park Krajobrazowy. Można tu uprawiać turystykę wodną, a także pieszą i rowerową. Do wypoczynku zachęcają liczne gospodarstwa agroturystyczne. Wiele potrzebnych informacji można uzyskać w Centrum Informacji i Promocji Regionu.

Sport

 

Imprezami sportowymi zajmuje się Ośrodek Sportu i Rekreacji.W Suwałkach siedzibę ma, obecnie trzecioligowy, zespół Wigry Suwałki,grający w ekstraklasie Suwalski Klub Badmintona SKB Litpol-Mallow Suwałki - wielokrotny Mistrz Polski (1998,1999,2001,2002,2003,2004,2005,2007) oraz drużyna unihokejowa Orły Suwałki. Suwałki mogą poszczycić się klubem Karate Kyokushin, który zajmuje czołowe miejsce w Polsce wśród klubów młodzieżowych. W 2007 roku, zostało otwarte lodowisko umieszczone w Parku Konstytucji 3 maja.

Ważniejsze miejsca i zabytki

Cmentarzysko Jaćwingów Park Konstytucji 3 Maja konkatedra św. Aleksandra

• Ulica Kościuszki z klasycystyczną zabudową
• park Konstytucji 3 Maja, utrzymany w angielskim stylu (dąbek wolności, zegar słoneczny)
• konkatedra św. Aleksandra
• kościół św. Piotra i Pawła
• zespół cmentarzy przy ul. Bakałarzewskiej
  • rzymskokatolicki
  • prawosławny
  • ewangelicki
  • żydowski
  • mahometański
• muzeum okręgowe
• dawny ratusz (obecnie budynek Urzędu Miejskiego w Suwałkach)
• dawne gimnazjum męskie (obecnie I LO im. Marii Konopnickiej)
• zespół koszar rozciągających się wokół starej części miasta
• dom, w którym urodziła się i mieszkała Maria Konopnicka, obecnie muzeum
• dworzec kolejowy
• pomnik Marii Konopnickiej
• XIX-wieczny browar
• Cmentarz żydowski w Suwałkach
• Cmentarz Jeńców Radzieckich

• Do 1956 w mieście znajdowała się piękna klasycystyczna Wielka Synagoga.

Pomnik Jana Pawła II

22 października 2007 r. w Suwałkach oficjalne osłonięto pomnik papieża Jana Pawła II.

Ważniejsze ulice, place, parki i ronda w Suwałkach

Ulica Kościuszki

• Ulice
  • Ulica Szpitalna
  • Ulica Kościuszki
  • Ulica Pułaskiego
  • Ulica Kowalskiego
  • Ulica Reja
  • Ulica Utrata
  • Ulica Sejnejska
  • Ulica Wojska Polskiego
  • Ulica Buczka
• Place
  • Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego
  • Plac św.Krzyża
  • Plac Unii Europejskiej
• Pasaże i deptaki
  • Ulica Chłodna
  • Pasaż Grande-Synthe
  • Dom handlowy Arkadia
  • Dom handlowy Alfa
• Parki
  • Park Konstytucji 3 Maja
  • Park im. Marii Konopnickiej
• Ronda (12 na terenie miasta)
  • Rondo "Solidarności"
  • Rondo Polskiej Organizacji Wojskowej
  • Rondo Unii Europejskiej
• Inne
  • Zalew Arkadia

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.