Sosnowiec

Sosnowiec - miasto położone na południu Polski, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Najludniejsze miasto Zagłębia Dąbrowskiego. Historycznie część Małopolski.

Historia

Sosnowiec, Plac Stulecia popularnie nazywany "Patelnią"

Nazwa miasta pochodzi od borów sosnowych porastających te tereny przed 1830 rokiem. Pierwotna nazwa miasta brzmiała Sosnowice. Najstarsza znana wzmianka o osadzie z terenu obecnego Sosnowca pochodzi być może z 1123 roku, a już z pewnością o Milowicach, jak również o Klimontowie, Zagórzu i innych można mówić na podstawie dokumentu z 1228 i innych począwszy od XIII wieku. Prawa miejskie przez krótko w XVIII wieku posiadał Modrzejów a następnie od 1902 Sosnowiec, co było pierwszym przypadkiem nadania takich praw w Królestwie Polskim za rządów caratu po Powstaniu Styczniowym, w którym to zresztą Sosnowiec też miał swoją chlubną kartę. W chwili uzyskania praw miejskich w 1902 "wieś" Sosnowiec liczyła jednak 61 tys. mieszkańców, miała własną prasę, teatr zawodowy, rozwinięte lecznictwo ze szpitalem, wśród wydarzeń, jakie miały tu miejsce, prócz wspomnianych walk powstańczych, należy odnotować np. pierwszy w Polsce - razem z Warszawą - pochód pierwszomajowy itp. działania. Presja, jaką więc te fakty musiały wywierać na administrację carską, najlepiej tłumaczy, jak to się stało, że pomimo nastrojów antycarskich, właśnie Sosnowiec zyskał jako pierwszy po powstaniu prawa miejskie.

Transport

Transport lotniczy

W odległości 33 km od śródmieścia Sosnowca leży prężnie rozwijający się Międzynarodowy Port Lotniczy "Katowice" w Pyrzowicach. Oddany do użytku w 2006 fragment budowanej drogi S1 od węzła Podwarpie umożliwia dojazd do niego w ciągu kilkudziesięciu minut. Mieszkańcy korzystający z tego portu lotniczego mają też do dyspozycji zatrzymujące się w Milowicach autobusy specjalnej linii kursującej pomiędzy Katowicami a Pyrzowicami.

Transport drogowy

W pobliżu Sosnowca przebiega autostrada A4 - odległość ze Śródmieścia do jej węzłów wynosi:

• Katowice-Murckowska - 9 km
• Mysłowice - 1 km od granicy dzielnicy Niwka, 10 km od centrum miasta

Przez miasto przebiegają:

• droga ekspresowa S1E75
• droga ekspresowa S86
• droga krajowa 79
• droga krajowa 94

W mieście znajduje się ok. 30 stacji paliw, 7 stacji kontroli pojazdów, kilka wielkich salonów samochodowych połączonych z autoryzowanymi serwisami, natomiast tuż za jego granicą znajduje się giełda samochodowa w Mysłowicach.

Transport kolejowy

Dworzec Kolejowy Sosnowiec Główny

Przez miasto przebiegają odnogi historycznych szlaków, którym Sosnowiec zawdzięcza swój potężny rozwój:

• Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej
• Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej

Dworzec PKP Sosnowiec Główny widok współczesny

W odległym o 18 km od Śródmieścia Sosnowca sąsiednim Sławkowie planowana jest inwestycja oddziaływająca na cały zagłębiowski region, w postaci rozbudowy suchego portu przeładunkowego na zakończeniu Linii Hutniczej Szerokotorowej (która w rzeczywistości kończy się w granicach administracyjnych Sosnowca, w Kolonii Cieśle), jako strategiczny element kombinowanego połączenia towarowego wschód-zachód.

Dużym powodzeniem u mieszkańców cieszą się przejazdy do Warszawy oraz do Gliwic. Na stacji kolejowej Sosnowiec Główny zatrzymują się wszystkie pociągi pasażerskie krajowe i międzynarodowe z wyjątkiem dwóch ( "Chopin" Warszawa - Wiedeń/Praga oraz "Vltava" Praga - Moskwa ). Stacja Sosnowiec Południowy na której również zatrzymywały się pociągi dalekobieżne, jest obecnie obsługiwana wyłącznie przez osobowe pociągi regionalne (najdłuższa relacja: Katowice - Kielce)

Na terenie Sosnowca znajduje się siedem stacji kolejowych:

• Sosnowiec Główny na linii Katowice-Częstochowa-Warszawa
• Sosnowiec Południowy, Sosnowiec Dańdówka, Sosnowiec Porąbka, Sosnowiec Kazimierz na linii Katowice-Kielce
• Sosnowiec Maczki na linii Częstochowa-Kraków
• Sosnowiec Jęzor na linii Katowice-Kraków (obecnie nie zatrzymują się tam pociągi).

Dworce Sosnowiec Główny oraz Sosnowiec Maczki mają zabytkową architekturę, oba były kiedyś stacjami granicznymi.

Transport autobusowy

Przed dworcem kolejowym Sosnowiec Główny zatrzymują się autobusy relacji Warszawa - Kraków oraz Łódź - Kraków obsługiwane przez firmę Polski Ekspress (po jednej parze dziennie). Ponadto przez Śródmieście Sosnowca kursują linie dalekobieżne, głównie w kierunku województw świętokrzyskiego i małopolskiego, co wynika z kierunków imigracji ludności wywołanej budową Huty Katowice. Także przed dworcem kolejowym Sosnowiec Główny zatrzymuje się wiele linii komunikacji miejskiej.

Transport miejski

System miejskiego transportu pasażerskiego, zasadniczo oparty na autobusach i tramwajach, jeszcze niedawno należał do najbardziej archaicznych na skalę europejską, podobnie zresztą jak w całym kraju. I mimo to, że niektóre trasy wydają się chaotyczne, to spowodowane jest to troską o wygodę mieszkańców, których miejsce zamieszkania linie te normalnie ominęłyby.

19 września 1991 Sosnowiec przystąpił do związku gmin w celu wspólnej organizacji transportu miejskiego. Decyzja ta poskutkowała wkrótce sukcesywnym obniżaniem ilości wykonywanych przez środki transportu (zwłaszcza autobusy) wozo-kilometrów, oraz spadkiem wskaźnika pasażero-kilometrów, które to procesy trwały do jeszcze niedawna. Mieszkańcy zmuszeni do poszukiwania alternatywnych sposobów przemieszczania przesiedli się do własnych samochodów, gwałtownie podnosząc wskaźnik indywidualnego zmotoryzowania i przyczyniając się równocześnie do powstania poważnego dla miasta problemu (pogorszenie stanu nawierzchni dróg, zatory na skrzyżowaniach, itp.). Teraz miasto jednak zaczęło powoli inwestować w drogi i coraz więcej starych tras ulega przebudowie w miarę możliwości. Polepszył się także stan autobusów. Miasto zakupiło autobusy typu Solaris (cztero i sześcio-kołowe), a także w roku 2005 cała partie niskopodłogowych, używanych, niemieckich autobusów typu Man w bardzo dobrym stanie (krótkich i przegubowych), oraz nowe, niskopodłogowe Jelcze. Stare Ikarusy, mimo że z czasem będą kończyć "służbę" także poddawane są generalnym remontom, i jedyną wadą jest zimno panujące w nich w okresie zimowym, ponieważ stare, niesprawne systemy grzewcze zostały usunięte.

Współcześnie środki transportu kursują rzadko i nierównomiernie po niezrozumiałych trasach, obowiązują w nich różne zasady, w tym wiele wzorów biletów o cenie należącej do najwyższych w kraju; a część linii autobusowych i wszystkie minibusowe realizowane są bez rozkładów jazdy. Tramwaje są już stare, ale te kursujące po Sosnowcu nadal są standardowymi modelami w Polsce. Całkowicie przestarzała jest tylko linia 15, kursująca z Zagórza do Katowic o której od lat mówi się o modernizacji i przedłużeniu w głąb osiedla w Zagórzu jednak na planach tylko się kończy. Bardziej zaniedbana (mimo że eksploatowana jest nowszymi tramwajami) jest jednak linia 24, która nie miałaby racji bytu, gdyby nie to, że jedna jej pętla znajduje się pod Liceum Ogólnokształcącym im. Walentego Roździeńskiego. Prawie wszystkie linie obsługiwane są tylko i wyłącznie przez pojedyncze wagony. Tylko linie 15 i 27 używają podwójnych składów w dni robocze.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Sosnowiec, Zamek Sielecki Sosnowiec, Pałac Schoena

• Zamek Sielecki w Sosnowcu Sielcu
• Pałac Dietla w Sosnowcu Pogoni ul.Żeromskiego
• Pałac Schöna w Sosnowcu Środuli (Środulce) z zespołem parkowo-pałacowym
• Pałac Schöna z parkiem, ul. 1 Maja
• Pałac Wilhelma
• Dom Ludowy w stylu zakopiańskim
• Dwór Mieroszewskich w Sosnowcu Zagórzu
• Willa Piątkowskiego w Sosnowcu przy ulicy Mireckiego
• Budynek administracyjny zakładów włókienniczych
• Katedra Wniebowzięcia NMP w Sosnowcu
• Kościół ewangelicki w Sosnowcu-Pogoni
• Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sosnowcu
• Kościół pw. Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa w Sosnowcu Kazimierzu Górniczym
• Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Sosnowcu Sielcu
• Kościół pw. śśw. Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu Maczkach
• Kościół pw. św. Barbary w Sosnowcu Sielcu
• Kościół św. Jana Chrzciciela w Sosnowcu Niwce
• Kościół pw. św. Joachima w Sosnowcu Zagórzu
• Kościół pw. św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu Pogoni
• Cerkiew śś. Wiery, Nadzieżdy i Ljub'wi w Sosnowcu Cerkiew pw. Wiary, Nadziei i Miłości
• Hotel Victoria
• Cmentarze kilku wyznań w zespole przy ul. Smutnej Sosnowcu
• Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny
• Dworzec kolejowy Sosnowiec Maczki
• Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu Pogoni
• Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Sosnowcu Sielcu
• Pomnik "Wolność, Praca, Godność" Sosnowiec, ul.3 Maja, Park Sielecki
• Pomnik Jana Kiepury w Sosnowcu
• Pomnik Papieża Jana Pawła II usytuowany na Placu Papieskim w Sosnowcu Zagórzu
• Pomnik Tadeusza Kościuszki na Placu Kościuszki
• Pomnik "Kobietom Walczącym w Szeregach Armii Krajowej" Sosnowiec, skrzyżowanie ul.Orlej i ul. Nowopogońskiej przy Kościele pw św. Tomasza
• Pomnik upamiętniający 50-rocznicę utworzenia Klubu Demokratycznego Zagłębia Dąbrowskiego Sosnowiec, Al.Zwycięstwa
• Pomnik w miejscu byłej mogiły wojennej 64 żołnierzy Armii Czerwonej poległych na terenie Sosnowca Sosnowiec-Zagórze, ul.Zuzanny, cmentarz parafialny
• Pomnik upamiętniający miejsce, gdzie podczas okupacji hitlerowskiej mieściło się getto, które uległo likwidacji przez wywiezienie Żydów do obozu KL Auschwitz i straceniu ich Sosnowiec-Środula
• Płyta pamiątkowa na parkingu CH Auchan, upamiętniający wizytę Ojca Świętego Jana Pawła II w Sosnowcu na ul. Zuzanna.
• Płyta upamiętniająca hitlerowski mord na członkach GL-PSS w 1 lipca 1944 roku. Płyta z 1984 r na ul. Floriańskiej
• Płyta upamiętniająca miejsce powieszenia Stanisława Makarskiego, członka dywersyjnej grupy kolejowej Zagłębiowskiej Organizacji Orła Białego, skrzyżowanie ul. Wawel i ul. 3 Maja.
• Płyta upamiętniająca śmierć 20 Polaków rozstrzelanych przez hitlerowców podczas egzekucji 4 września 1939 roku oraz 8 sierpnia 1940 roku, ul. Mościckiego
• Tablica upamiętniająca, że w latach 1919-21, w gmachu mieściła się siedziba miejscowych władz powstańczych, ul.1 Maja - Pałac Schona
• Tablica informująca, że na terenie Huty "E.Cedlera" w latach 1944-45 mieściła się filia obozu KL Auschwitz-Birkenau, Sosnowiec-Niwka, ul.Niwecka 1, Huta im."E.Cedlera”
• Tablica upamiętniająca żołnierzy Armii Krajowej, obrońców Ojczyzny poległych w walce z okupantem, wywiezionych, deportowanych i zamordowanych latach 1939-56 Sosnowiec, ul.Kościelna, Katedra
• Tablica upamiętniająca zagłębiowskich harcerzy poległych w walkach o niepodległość Polski w latach 1914-20 Sosnowiec, ul.Kościelna, Katedra
• Tablica upamiętniająca robotników Huty "Katarzyna" poległych w czasie rewolucji 9 lutego 1905 roku Sosnowiec, Huta im. M. Buczka
• Tablica na budynku, w którym mieściło się gimnazjum dla żydowskich uczniów z Sosnowca i pobliskich miejscowości /napis w j.polskim, hebrajskim i angielskim/ Sosnowiec, ul.Dęblińska
• Tablica upamiętniająca miejsce, na którym w dniu 11 marca 1944 roku zginęli żołnierze Zagłębiowskiej Brygady GL-PPS partyzanci: Tadeusz Bolek, Stefan Wahanka, Jerzy Gorzula, Bogusław Zychla Sosnowiec, ul.Przechodnia 5
• Trójkąt Trzech Cesarzy
• Sportowa Dolina 2 sztuczny stok narciarski i snowboardowy w Parku Środula ul. 3 Maja 51

Sport

• MKS MOS Płomień Sosnowiec - klub lekkoatletyczny
• Zagłębie Sosnowiec - piłkarski klub sportowy
• Płomień Sosnowiec - męski zespół siatkówki, 5 miejsce w sezonie 2003/2004 Polska Liga Siatkówki
• SMS PZPS I Sosnowiec - kobiecy klub siatkarski, grający obecnie w I lidze
• SMS PZPS II Sosnowiec - kobiecy klub siatkarski, grający obecnie w II lidze
• WSH Płomień Sosnowiec - kobiecy klub siatkarski, grający obecnie w II lidze
• Płomień Milowice - klub siatkarski zlikwidowany
• Czarni Sosnowiec - męski i żeński klub piłkarski, grający obecnie w IV lidze (grupa męska) i ekstra klasie (grupa żeńska)
• KS Budowlani Sosnowiec - klub Judo i Ju-Jitsu
• AKS Niwka Sosnowiec - męski klub piłkarski, w sezonie 2001/02 grał w IV lidze
• Zew Kazimierz - klub piłkarski, grający obecnie w B klasie.
• MUKS Dorado
• UKS Huragan Sosnowiec - klub pływacki.
• UKS Grupa Kolarska Sosnowiec - klub kolarski.
• UKS MOSiR Sosnowiec - klub łyżwiarstwa figurowego.
• Górnik Zagórze-obecnie jako Górnik Sosnowiec
• Naprzód Zagórze- klub powstał w 1917r.Obecnie nie istnieje
• Zagłębie Sosnowiec- klub hokejowy obecnie w PLH czyli Ekstraklasy
• Górnik Sosnowiec - klub powstał z połączenia Górnika Zagórze i Górnika Klimontów
• Falcon Sosnowiec- Klub bilardowy

Obiekty sportowe

• Stadion Ludowy w Sosnowcu Starym Sosnowcu
• Stadion Zimowy w Sosnowcu Sielcu
• Płomień Sosnowiec - męski zespół siatkówki znajdujący się w I lidze PLS
• Górnik Sosnowiec - stadion w Zagórzu.
• Sportowa Dolina 2 sztuczny stok narciarski i snowboardowy w Parku Środula ul. 3 Maja 51

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.