Siemianowice Śląskie

Geografia

Położenie

Położenie Siemianowic Śląskich w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia

Siemianowice Śląskie leżą na garbie chorzowsko-bytomskim, który leży na Wyżynie Katowickiej będącej częścią Wyżyny Śląskiej, na terenie Górnego Śląska. Miasto położone jest na terenie charakteryzującym się słabym naturalnym rozwinięciem rzeźby, jednak jest dość urozmaicona. Znajdują się liczne niecki, rowy, doliny rzeczne oraz łagodne wzgórza. Przez miasto przepływa Brynica oraz kilka mniejszych rzek.

Najwyższe wzniesienie znajduje się w Bytkowie – 320 m n.p.m., a najniższe punkty Siemianowic leżą na terenie dawnych Sadzawek oraz w dolinie Brynicy – najniższy punkt wysokości 260 m n.p.m.[potrzebne źródło] W topografii Siemianowic znaczna rolę odgrywają obok form naturalnych także formy będące rezultatem działalności człowieka. Są to hałdy, zwałowiska skały płonnej. Istnieją również zagłębienia powierzchni będące rezultatem: eksploatacji piasku i węgla. Pod względem geologicznym Siemianowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym obejmującym cały Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy. Siemianowice graniczą z: Katowicami, Chorzowem, Czeladzią, Piekarami Śląskimi, Będzinem i Wojkowicami.

Klimat

Klimat miasta cechuje się pewną przewagą klimatu oceanicznego nad kontynentalnym. Maksymalna temperatura występuje najczęściej w lipcu i o kilka stopni przekracza 30°C[potrzebne źródło]. Minimalna temperatura zdarza się w styczniu lub lutym i sięga około –20°C. Średnia roczna temperatura oscyluje wokół 8°C[potrzebne źródło]. Opady w mieście wynoszą przeciętnie 660-700 mm rocznie[potrzebne źródło], a najbardziej deszczowym miesiącem jest lipiec. Jeśli chodzi o wiatry, dominuje kierunek południowo-zachodni i zachodni. Klimat Siemianowic był na przestrzeni XIX i XX zachwiany przez zanieczyszczenia atmosfery, zadymienia i zapylenia, po upadku ciężkiego przemysłu powietrze oczyściło się.

Gleba

Gleby w Siemianowicach Śląskich najczęściej wykształcone są na podłożu czwartorzędowych osadów wodno-lodowcowych czyli piasków, gliny oraz iłów. Podglebie utworzone z glin, glin piaszczystych, rzadziej z iłów, stanowi warstwę nieprzepuszczalną dla wód opadowych infiltrujących w głąb. W takich miejscach powstają stałe lub czasowo występujące strefy zawilgoceń i podtopień warstwy glebowej. Na podłożu holoceńskich osadów rzecznych (piaski, żwiry) na tarasie rzeki Brynicy w okolicach Bańgowa i Przełajki wykształciły się mady. Na podłożu triasowych skał węglanowych (wapienie, dolomity, margle) wykształciły się rędziny. Na północ od Parku Pszczelnik, w Bańgowie i Przełajce na podłożu triasowych skał węglanowych (wapienie, dolomity, margle) wykształciły się również rędziny. Natomiast w Michałkowicach jest gleba triasu środkowego czyli wapień muszlowy oraz triasu dolnego czyli ret. Rędziny są najbardziej urodzajnymi glebami w Siemianowicach, generalnie przeważają w nim jednak gleby gliniasto-piaszczyste średniej i gorszej jakości. Na znacznej powierzchni miasta, a przede wszystkim na południu gleba jest zdegradowana w wyniku działalności przemysłu ciężkiego. Głównymi źródłami skażeń gleb są: składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych, emisje gazów i pyłów oraz ścieki przemysłowe. Największym problemem Siemianowickich gleb są skażenia metalami ciężkimi (kadmem, ołowiem i cynkiem).

Surowce mineralne

Głównym surowcem mineralnym wydobywanym w mieście był węgiel kamienny, a na północy rudy cynku i ołowiu. Oba surowce eksploatowane były metodą podziemną. Metodą odkrywkową wydobywane były gliny, piasek oraz wapienie. W złożu, w pokładach pozostało 51, 3 mln t węgla zasobów pozabilansowych, w tym grupy A – 29,6 mln t i B – 21,7 mln t[potrzebne źródło].

Hydrologia

Potamologia

Miasto w całości zlokalizowane jest w dorzeczu Wisły, oprócz północno-zachodniej części Michałkowic gdzie niewielki fragment dorzecza rzeki Odry (zlewnia Bytomki). Dział wodny I rzędu rozgraniczający oba dorzecza w Siemianowicach ma jednak przebieg niepewny, z powodu deformacji wywołanych działalnością górniczą. Dorzecze rzeki Wisły w granicach miasta to prawie wyłącznie fragment zlewni rzeki Brynicy, która stanowi północno-wschodnią granicę miasta na Przełajce i częściowo na Bańgowie. W całym mieście uchodzi do Brynicy tylko jeden ciek wodny – Rów Michałkowicki, który stanowi prawy dopływ rzeki. W południowo-wschodniej części miasta istnieje, również prawobrzeżny, dopływ rzeki Brynicy – Rów Siemianowicki, który uchodzi do tej rzeki już na terenie sąsiedniego miasta Katowice. Niestety, wymienione cieki wodne są bardzo zanieczyszczone z powodu wpuszczania do nich ścieków przemysłowych i komunalnych.

Limnologia

Michałkowice – staw w parku "Górnik"

Na terenie Siemianowic Śląskich znajduje się kilkadziesiąt zbiorników wody stojącej. Są to jednak zbiorniki sztuczne. W większości są to zbiorniki podpoziomowe o konstrukcji ziemnej, w których utrzymywanie się wody jest możliwe na skutek zalegania w podłożu warstw gleby słabo przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych. Znaczna część zalewisk powstała w wyniku prowadzonego wydobycia węgla. Ważnym problemem tychże zbiorników jest niedobór wody i wysychanie. Jest to często spowodowane zaprzestaniem dostarczania wód podziemnych z zamkniętych kopalni. Liczba bakterii coli, coli typu kałowego, paciorkowców kałowych i innych niebezpiecznych dla zdrowia jest w siemianowickich zbiornikach często znacznie przekroczona i nie ma możliwości kąpieli i korzystania z wód w celach rekreacyjnych.

Fauna i flora

 

Siemianowice Śląskie są najbardziej zielonym miastem GOP-u[potrzebne źródło]. Dzięki temu, że do połowy XIX w większości pokryte były lasami liściastymi ich pozostałości przekształcono w parki i laski: Bytkowski i Bażantarnia. W Siemianowicach można spotkać wiele ciekawych zwierząt[potrzebne źródło], często niespotykanych w tak silnie uprzemysłowionych terenach np. chomik europejski, zając szarak oraz sarna[potrzebne źródło]. Miasto wyróżnia się bogactwem płazów i gryzoni[potrzebne źródło]. W dziedzinie flory Siemianowice mogą się pochwalić[styl do poprawy] liczbą 21 okazów roślin chronionych[potrzebne źródło].

Toponimika nazwy

Pochodzenie nazwy Siemianowice nie jest do końca wyjaśnione. Najbardziej prawdopodobne są:

• od siedmiu chat, które nazwano Siedminowice/Siedmionowice
• od legendy o Siemionie/Siemianie, Michale i Macieju lub Siemionie/Siemianie, Michale i Jakubie
• od nazwy "ziemia nawa" czyli ziemia wydarta wodzie

W 1927 uchwałą Sejmu Śląskiego utworzono gminę Siemianowice Śląskie, łącząc gminy: Siemianowice i Huta Laura.

Historia

 

Siemianowice Śląskie uzyskały prawa miejskie w 1932, gmina miała wówczas 43 tys. mieszkańców i uchodziła za największą wieś w Europie. Dzieje miasta sięgają jednak średniowiecza. Były wówczas niewielką osadą rybacką. Pod koniec XVIII zaczął się rozwijać przemysł kopalniany. Później powstawały huty i zakłady inne zakłady przemysłowe. Z czasem bardzo rozwinięta miejscowość Siemianowice była jedną z największych wsi Europy, aż do momentu uzyskania praw miejskich. Po II wojnie światowej nadal trwał szybki rozwój miasta, zaczęły powstawać nowe osiedla i ciągle rozwijały się kopalnie i huty. Obecnie przemysł ciężki w mieście prawie upadł i panuje spore bezrobocie.

Sport

Kluby sportowe działające w mieście

Siemianowice Śląskie - Michałkowice MOSiR "Michał" Siemianowice Śląskie - MOSiR "Siemion" Siemianowice Śląskie - boisko na Pszczelniku

MKS Siemianowice Śląskie

• Pełna nazwa: Miejski Klub Sportowy Siemianowice
• Data założenia: 20 marca 1945
• Hala sportowa:
  • nazwa: Hala Kompleksu "Michał" adres: ul.Orzeszkowej 1,
• Stadion sportowy:
  • adres: Stadion MOSiR, Park Pszczelnik w Siemianowicach Śląskich pojemność: 1000 osób (136 siedzących)
• Do najważniejszych sekcji należą: piłka ręczna (obecnie bez drużyny seniorskiej), piłka nożna, hokej na trawie, tenis stołowy

Inpuls-Alpol Siemianowice Śląskie

• Klub Futsalowy
• Data założenia: 1995 (pod nazwą "Zryw")
• Hala sportowa:
  • nazwa: Hala Kompleksu "Michał" adres: ul.Orzeszkowej 1,

Mustangi Michałkowickie

• Klub hokeja na trawie
• Data założenia: 1993 rok
• Hala Sportowa:
  • nazwa: Hala Kompleksu "Michał" adres: ul.Orzeszkowej 1,
• Stadion sportowy:
  • nazwa: Stadion Kompleksu "Siemion" ze sztuczną nawierzchnią.

UKS "JEDNOSĆ" Siemianowice Ślaskie

• Pełna nazwa: Uczniowski Klub Sportowy "JEDNOŚĆ" Siemianowice Śląskie
• Data założenia: 2007 rok

inne

• UKS Wodnik Siemianowice Śląskie

Ośrodki sportowe

• Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji "Pszczelnik"
• Kompleks Sportowy "Siemion"
• Kompleks Sportowy "Michał"

Parki

Park Miejski w Siemianowicach Śląskich

• Zespół Pałacowo-Parkowy
• Park Górnik
• Park "Pszczelnik"
• Lasek Bażantarnia
• Lasek Bytkowski

Inne

• Pole golfowe
• Kręgielnia Renoma
• Strzelnica myśliwska

Trasy rowerowe

• W Parku "Górnik"
• W okolicach stawu pod Chorzowem
• W Lasku Bytkowskim
• W "Alpach Wełnowieckich"
• W Parku Miejskim
• W okolicach Bażantarni
• W Pszczelniku
• Na Przełajce, w okolicy Brynicy

Architektura

Centrum miasta

Siemianowice Śląskie znajdują się w centrum Górnego Śląska, a co się z tym wiąże, znajduje się tam wiele obiektów przemysłowych (czasami zabytkowych), w dużej mierze sa one jednak zaniedbane. Miasto ma również dużo familoków czy kamienic w centrum i Michałkowicach, a także starych kościołów. W Centrum, Michałkowicach, Bytkowie i częściowo Bańgowie znajdują się osiedla bloków mieszkalnych wybudowanych przed 1990. Rolniczy charakter nieznacznie zachował się w Michałkowicach, w dużej mierze na Bańgowie i zupełnie w Przełajce, która jest najmniejszą dzielnicą.

Zabytki

Michałkowice – Zameczek

• Pałac w Siemianowicach (Zespół Pałacowo-Parkowy) – jeden z największych pałaców w Polsce (największy na terenie woj. śląskiego), obecnie mocno zaniedbany.
• Pałac w Michałkowicach (Dom Technika "Zameczek" w Parku Górnik) – dawny pałac Mieroszewskich, później Rheinbabenów. Miejsce w których odbywają się imprezy kulturalne i koncerty.
• Spichlerz – XVIII-wieczny budynek spichlerza wybudowany przez hrabiego Henckel von Donnersmarcka obecnie służy jako siedziba Muzeum Miejskiego
• Pałacyk romantyczny z XIX w Parku Górnik – przypominający zamek budynek w którym mieszkał ogrodnik opiekujący się parkiem otaczającym Pałac w Michałkowicach.
• Kościół pw. św. Krzyża z XIX
• Kościół pw. św. Michała Archanioła
• Kościół Marcina Lutra
• Ratusz
• Kapliczka na przełajnkim polu wybudowana podczas zarazy
• Stary cmentarz choleryczny umiejscowiony na polach przełajskich
• również wiele kamienic, kapliczek i obiektów przemysłowych

Miejsca Pamięci Narodowej

Grób Nieznanego Żołnierza

• Grób Nieznanego Żołnierza – znajduje się na Placu Wolności. Widnieje na nim napis: "Nieznanemu żołnierzowi poległemu w walkach o wolność Polski w hołdzie wdzięczni mieszkańcy Siemianowic Śl. 1.XI.1945 r."
• Pomnik Czynu Powstańczego – znajduje się również na Placu Wolności. Wyryte jest na nim 27 nazwisk ludzi poległych w Powstaniach Śląskich.
• Pomnik Wojciecha Korfantego – usytuowany przy zbiegu ulic Chopina i Sportowców. Został ofiarowany dyktatorowi III powstania śląskiego w jego 65. rocznicę.
• Pomnik Obrońców Kopalni "Michał" – ustawiony jest przy murach kopalni "Michał" w Michałkowicach. Wyryte są na nim słowa: "Chwała poległym bohaterom", a także 11 nazwisk poległych obrońców.
• Tablica Patriotów – wmurowana jest w ścianę budynku dyrekcji Huty "Jedność" przy ulicy 27 Stycznia. Wyryty napis na tablicy głosi: "Na wieczną chwałę patriotom polskim zamordowanym i katowanym przez zbirów hitlerowskich w latach 1939-1944".

Ciekawostki

• W 1834 w Siemianowicach założona została pierwsza na Górnym Śląsku, znana w całej Europie, hodowla koni pełnej krwi.
• Na początku drugiej połowy XIX w Siemianowicach istniał tor wyścigów konnych w okolicach Pszczelnika.
• W Michałkowicach powstał pierwszym na Górnym Śląsku zbiór poezji w języku polskim pod tytułem "Żarty nieżarty, czyli wierszoklectwa wesołych i poważnych marzeń" ks. Stabika, który był proboszczem michałkowickiej parafii.
• W latach 1892-1893 w Siemianowicach trwała gorączka złota, spowodowana plotką o skarbie w Jakubowicach.
• W czasie badań w 1893 mistrz murarski Seiffert odnalazł szczątki starego muru o długości 5 metrów i foremną posadzkę z piaskowca, co prawdopodobnie wskazywałoby na starożytność tych murów.
• W 1920 kontrole nad Górnym Śląskiem przejęła Międzynarodowa Komisja Rządząca i Plebiscytowa. Siemianowice zajęte były przez wojska francuskie. Do dziś funkcjonują pogłoski, że w wśród zakwaterowanego w pałacu dowództwa był Charles de Gaulle.
• W latach 20. XX Siemianowice były największą wsią w Europie.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.