Rabka-Zdrój

Pomnik Świętego Mikołaja Muzeum im. Władysława Orkana

Rabka-Zdrój (do końca 1999 Rabka) - miasto w woj. małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rabka-Zdrój. Położona jest u styku Gorców i Beskidu Wyspowego oraz Pasma Podhalańskiego, na wysokości 500-560 m n.p.m., u ujścia potoków Poniczanki i Słonki do Raby. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należała do woj. nowosądeckiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto liczyło 13 058 mieszkańców.

Historia

Nazwę po raz pierwszy wymienia, powołując się na dokument Bolesława Wstydliwego z 1254 roku Jan Długosz w formie "Sal in Rabschyca", co wskazywałoby na to, że już wówczas rabczańskie solanki były znane i prawdopodobnie wykorzystywane dla potrzeb klasztoru Cystersów, na terenie dóbr których Rabka leżała.

W wyniku badań w 1858 r. stwierdzono, że miejscowe solanki są jednymi z najsilniejszych solanek jodowo-bromowych w Europie. Pierwszy Zakład Kąpielowo-Leczniczy powstał w 1864 roku, a w osiem lat później otwarto Zakład Leczenia Dzieci. Specyficzny mikroklimat spowodował, że Rabka szybko rozwijała się, zwłaszcza jako uzdrowisko dziecięce.

Pod okupacją niemiecką działała tu Szkoła Policji Bezpieczeństwa i SD, która kształciła także pewną liczbę polskich policjantów.

Po wojnie był to obok Zakopanego ważny ośrodek leczenia gruźlicy. Kiedy przestała być ona uważana za chorobę społeczną, sanatoria (z największymi: Instytutem Matki i Dziecka z Warszawy oraz Śląskim Ośrodkiem Rehabilitacji Dzieci im. W. Pstrowskiego, obecnie im. Szebesty) stały się placówkami leczenia głównie astmy oskrzelowej i schorzeń górnych dróg oddechowych.

Rabka nazywana jest "Miastem Dzieci Świata". Tytuł ten w 1996 roku na wniosek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu nadał miastu Wojewoda Małopolski. W tym samym roku utworzono w Szkole Podstawowej nr 2 w Rabce Muzeum Orderu Uśmiechu, obecnie przeniesione do nowej siedziby na terenie rodzinnego parku rozrywki "Rabkoland". Tam też znajduje się Muzeum Polskich Rekordów i Osobliwości. W Rabce odbyły się 3 Światowe Zloty Kawalerów Orderu Uśmiechu.

Rabka ma własną scenę teatralną, jest nią Teatr Lalek "Rabcio", a także pomnik Świętego Mikołaja stojący przed zabytkowym budynkiem czynnej stacji kolejowej, nazwanej wówczas Domem Świętego Mikołaja. Sam pomnik, a zwłaszcza jego lokalizacja, wzbudza w Rabce wiele kontrowersji.

W parku zdrojowym znajduje się pomnik Jana Pawła II, przy którym ma swój początek jeden ze szlaków papieskich.

Jedną z atrakcji miasta jest uruchomiona 21 XI 2006 fontanna.

Zabytki

• drewniany kościół Św. Marii Magdaleny (1606, 1744-1778), obecnie siedziba Muzeum im. Władysława Orkana
• kapliczka św. Floriana (XIX w.)
• kościół św.Teresy i kapliczka zdrojowa z 1928 r.
• stary cmentarz
• muzeum Gorczańskie Jana Fudali
• Państwowy Teatr Lalek "Rabcio"
• Muzeum Orderu Uśmiechu
• pozostałości zespołu dworskiego (XVIII w.).
• kościół parafialny z pocz. XX w.

Wiele cennych eksponatów kultury zagórzańskiej i wołoskiej (w tym szałasy wołoskie) znajduje się w prywatnym Muzeum Gorczańskim Jana Fudali, znanego w Gorcach oraz na Podhalu malarza i poety. Jest to jeden z niewielu przypadków, że dyrektor muzeum państwowego ma równocześnie własne muzeum.

Turystyka

Z Rabki prowadzą szlaki piesze i rowerowe na okoliczne szczyty Gorców (Turbacz), Beskidu Wyspowego (Luboń Wielki) i Pasma Babiogórskiego (Babią Górę). Czerwony szlak z Turbacza przez Rabkę na Babią Górę jest częścią Głównego Szlaku Beskidzkiego. W Rabce znajduje się również Stacja Centralna Grupy Podhalańskiej Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, w której mieści się pierwsze w Polsce Centrum Koordynacji Ratownictwa Górskiego.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.