Ostrołęka

Ratusz – siedziba władz miejskich

Ostrołęka – miasto powiatowe w województwie mazowieckim. Leży nad rzeką Narwią. Ma status miasta na prawach powiatu, jest też siedzibą powiatu ziemskiego. Ważny ośrodek przemysłu celulozowo-papierniczego, spożywczego, energetycznego. Ośrodek folkloru kurpiowskiego.

Kalendarium

Widok na Ostrołękę ze "starego mostu"

• XI i XII w. – Funkcjonował gród i osada targowa na lewym brzegu Narwi na wysokości ujścia Omulwi. Wiódł tędy szlak handlowy z Mazowsza do Prus.
• 1373 – 12 maja Ostrołęka otrzymała prawa miejskie chełmińskie nadane przez księcia Mazowieckiego Siemowita III.
• 1526 – Ostrołęka, jako części Księstwa Mazowieckiego, zostaje włączona do Korony.
• XVI w. – Ostrołęka stała się ośrodkiem starostwa niegrodowego należącego do królowej Bony. Królowa otoczyła swe miasto opieką, dzięki czemu Ostrołęka zyskała rangę ważnego ośrodka rzemieślniczego (sukiennictwo, rzemiosło drzewne) i handlowego – spław produktów leśnych i zboża Narwią do Gdańska. Liczba mieszkańców osiągnęła 2000.
• 1563 – Ostrołęka została dotknięta zarazą oraz pożarem, które spustoszyły miasto.
• 1655-1660 – W okresie potopu szwedzkiego miasto zostało dotkliwie zniszczone. Liczyło zaledwie 400 mieszkańców.
• 1708 – W okolicach Ostrołęki Kurpie stoczyli walki ze Szwedami (bitwa pod Kopańskim Mostem), broniąc im wejścia na tereny puszczańskie.
• XVII w. – Ożywienie gospodarcze, głównie na skutek rozwoju handlu.
• 1769 – 3 sierpnia po zawiązaniu się konfederacji barskiej, w Ostrołęce odbył się zjazd konfederatów ziemi łomżyńskiej.
• 1777 – Miasto liczyło 1674 mieszkańców i było trzecim pod względem wielkości miastem Mazowsza (po Warszawie i Pułtusku).
• 1793 – W Ostrołęce stacjonował sztab 1 brygady wraz z 10 szwadronem wielkopolskiej kawalerii narodowej dowodzonej przez brygadiera Antoniego Madalińskiego. Stąd, po zatwierdzeniu II rozbioru Polski, kiedy to miano przeprowadzić redukcję wojsk polskich, Madaliński wyruszył na czele zgromadzonych szwadronów w kierunku Krakowa, dając tym hasło do wybuchu insurekcji kościuszkowskiej.
• 1795 – Po III rozbiorze Polski miasto weszło w skład zaboru pruskiego, stając się jednym z ośrodków miejskich Prus Nowowschodnich.
• 1807 – 16 lutego została stoczona bitwa między wojskami francuskimi a rosyjskimi. Francuzi odnieśli w niej zwycięstwo upamiętnione wyryciem nazwy Ostrołęki na Łuku Triumfalnym w Paryżu. Miasto stało się miastem powiatowym departamentu płockiego w Księstwie Warszawskim.
• 1808 – Miasto wraz z przedmieściami liczyło 2036 mieszkańców.
• 1815 – Ostrołęka została włączona w skład Królestwa Kongresowego i stała się jednym z miast obwodowych.
• Początek XIX w. – Nastąpił rozwój miasta, opracowano plan regulacyjny, rozpoczęto budowę manufaktury włókienniczej i osady rękodzielniczej na prawym brzegu Narwi pomiędzy ujściem Omulwi, a drogą do Myszyńca.
• 1829 – Miasto liczyło 2883 mieszkańców.
• 1831 – 26 maja Ostrołęka była miejscem bitwy wojsk polskich pod dowództwem J. Skrzyneckiego z armią rosyjską dowodzoną przez I. Dybicza. Do ostatecznego rozbicia wojsk polskich nie dopuścił ppłk Józef Bem, dzięki szarży czwartej baterii artylerii lekkokonnej, którą osobiście dowodził. W wyniku bitwy nastąpiło całkowite zniszczenie prawobrzeżnej osady oraz duże zniszczenie miasta lewobrzeżnego.
• II poł. XIX w. – W latach 80. zlokalizowano w mieście duży garnizon wojsk rosyjskich. Wybudowano forty, później w Wojciechowicach przy drodze łomżyńskiej, wybudowano koszary. Miasto liczyło wówczas 7965 mieszkańców, a wraz wojskiem 12 949.
• 1893 - Ostrołęka zyskała połączenie kolejowe przez Łapy i Małkinię z linią Warszawa-Petersburg.
• 1897 – Miasto zyskało połączenie kolejowe z Tłuszczem.
• 1913 – Liczba mieszkańców bez wojska osiągnęła 13 500. Dynamiczny rozwój miasta zaowocował nowymi zakładami przemysłowymi. Działały m.in. fabryki świec, mydła, kafli, guzików, 2 destylarnie, 3 browary, duża cegielnia, tartak, młyny i inne. Powstał oddział Towarzystwa Krajoznawczego oraz duże, murowane więzienie.
• 1915 – Przez miasto przeszedł front I wojny światowej. Nastąpiły znaczne zniszczenia wojenne. Wycofująca się armia rosyjska spaliła miasto. Liczba mieszkańców spadła do 5 tys., z czego 80% stanowiła ludność żydowska.
• 1918 – Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Ostrołęka weszła w skład województwa białostockiego, w którym pozostawała aż do roku 1939. Na kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej miasto zostało włączone w skład województwa warszawskiego.
• 1920 – 7 sierpnia miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną, by 23 sierpnia zostać wyzwolone.
• 1920-1939 - Po I wojnie światowej nastąpiła odbudowa miasta oraz rozwój szkolnictwa podstawowego i średniego.
• 1937 – Miasto liczyło 13 650 mieszkańców.
• 1939-1945 – Okres okupacji hitlerowskiej, podczas którego w Ostrołęce utworzone były obozy pracy przymusowej. Miasto zostało poważnie zniszczone.
• 1945 – Ostrołęka została miastem powiatowym w województwie warszawskim.
• 1951 – Rozpoczęto budowę elektrociepłowni.
• 1959 – Powstały Ostrołęckie Zakłady Celulozowo-Papiernicze.
• 1970-1990 – Liczba mieszkańców wzrosła ponad dwukrotnie.
• 1972-1975 – W mieście powstały kolejne zakłady przemysłowe: Elektrownia "B", Zakłady Wapienno-Piaskowe, Zakłady Mięsne, Zakłady Betonów Komórkowych i Proszkownia Mleka. Rozbudowano również obiekty infrastruktury społecznej, powstał nowy szpital, dworzec autobusowy, dom rzemiosła, międzyzakładowy dom kultury, dom sportowca, stadion.
• 1975 – 1 czerwca Ostrołęka po raz pierwszy w swej historii, awansowała do rangi miasta wojewódzkiego. Nastąpił dynamiczny rozwój funkcji administracyjnych i socjalnych.
• 1979 - Na początku kwietnia miasto zostało sparaliżowane na skutek ogromnej powodzi. Poziom rzeki Narew osiągnął wówczas 6 m. W związku z tymi wydarzeniami z wizytą do Ostrołęki przybył E. Gierek
• 1990 – Restytucja samorządu terytorialnego.
• 1995 - Powstał Most Madalińskiego, wzorowany na moście Barqueta w Sewilli.
• 1999 – Wskutek wprowadzenia zmian w strukturze administracyjnej kraju Ostrołęka straciła pozycję miasta wojewódzkiego, stała się miastem na prawach powiatu oraz siedzibą starostwa powiatowego. Miasto w tym czasie liczyło 54 tys. mieszkańców.
• 2002 - Odbyły się pierwsze po wojnie powszechne wybory prezydenta miasta. Zwyciężył w nich Ryszard Załuska i sprawował swój urząd do roku 2006.

 Zabytki

Wnętrze kościoła pw. św. Antoniego

• grodzisko wczesnośredniowieczne, gródek obronny pochodzący prawdopodobnie z XII lub końca XI w.;
• Kościół Farny pw. NMP i św. Mikołaja z XIV w., rozbudowany w latach 1641-1658;
• zespół klasztorny pobernardyński: kościół św. Antoniego z lat 1666-1696 z polichromią z XVIII w., klasztor z 1660; dziedziniec kalwaryjny z lat 1751-1752;
• zespół budynków pokoszarowych, druga połowa XIX w.;
• Kościół pw. św. Wojciecha, wzniesiony w 1890 r., pierwotnie cerkiew prawosławna służąca stacjonującym wojskom rosyjskim;
• klasycystyczny ratusz, wzniesiony w 1824 r., zniszczony w 1915 r. odbudowany w 1924 r.;
• budynek dawnej poczty (obecnie Muzeum Kultury Kurpiowskiej), z I poł. XIX w. w tym budynku najprawdopodobniej kwaterował Napoleon.

Transport i komunikacja

Dworzec PKS

Ostrołęka jest ważnym ośrodkiem drogowym i kolejowym w tej części województwa. Leży na skrzyżowaniu dróg z centrum i południa kraju na północny-wschód. Od południa graniczy z obszarem aglomeracji warszawskiej, dla której jest naturalnym zapleczem. Wiedzie przez nią tzw. "gościniec mazurski", czyli droga krajowa nr 61 z Warszawy nad jeziora. Ma bezpośrednie połączenie drogowe z Warszawą, Olsztynem i Białymstokiem, od których oddalona jest o ok. 120 km.

Transport kolejowy

Tory kolejowe przy stacji PKP

Historia kolei w Ostrołęce sięga roku 1893 kiedy to uruchomiono połączenie kolejowe z Małkinią i Łapami, a co za tym szło - także z Warszawą i Białymstokiem. Obecnie przez miasto przebiega linia kolejowa nr 29 z Tłuszcza do Ostrołęki. Znajduje się na niej 16 stacji. We wrześniu 2007 r. ponownie zostanło uruchomione bezpośrednie połączenie kolejowe Ostrołęka - Warszawa i Warszawa - Ostrołęka.

Komunikacja miejska

Autobus MZK Ostrołęka

Za organizację transportu miejskiego w Ostrołęce odpowiedzialny jest Miejski Zakład Komunikacji. Ostrołęcki MZK dysponuje obecnie 29 autobusami (z czego 12 sztuk to Jelcz model M11 oraz 10 sztuk Solaris model Urbino 9), które przewożą pasażerów na 16 liniach miejskich i podmiejskich o łącznej długości 161,5 km. W ciągu roku z usług MZK korzysta blisko 4 mln pasażerów.

 Sport

Hala sportowo-widowiskowa im. A. Gołasia

Organizacją życia sportowego na terenie miasta zajmuje się Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. Dysponuje on bogatym zapleczem sportowym, m.in. halą widowiskowo-sportową, krytą pływalnią, kortami tenisowymi, a także stadionem na ponad 2500 miejsc siedzących.

Piłka nożna

• Narew Ostrołęka – klub piłkarski powstały w 1962 r. Występuje w IV lidze mazowieckiej;
• Korona Ostrołęka – klub piłkarski założony w 1998 r., aktualnie IV liga mazowiecka.

Siatkówka

• Pekpol Ostrołęka - drużyna siatkarzy występująca w II lidze polskiej.
• OTPS Nike Ostrołęka - sekcja siatkówki kobiet; drużyna seniorek występuje w II lidze polskiej.

Piłka ręczna

• "Trójka" Ostrołęka - drużyna piłkarzy ręcznych. Występuje w II lidze.

Koszykówka

• OTK Ostrołęka - męska drużyna koszykarska;
• MUKS Unia Basket Ostrołęka - żeńska sekcja koszykówki;
• OKK Ostrołęka - męska sekcja koszykówki.

 Co warto zobaczyć

Most Madalińskiego ul. Głowackiego - deptak śródmiejski Pomnik gen. J. Bema

• Muzeum Kultury Kurpiowskiej, a w nim m.in. stałą ekspozycję poświęconą powstaniu listopadowemu;
• Forty Bema - mauzoleum powstania listopadowego – ciekawa budowla-pomnik, otoczona fosą, wykorzystywana do przedstawień plenerowych i części inscenizacji "Bitwy pod Ostrołęką";
• pomnik gen. Józefa Bema – bohatera bitwy powstania listopadowego, jaka rozegrała się pod Ostrołęką 26 maja 1831 r.;
• izba pamięci 5 Pułku Ułanów Zasławskich w ZSZ nr 2 Ostrołęka-Wojciechowice.
• Most Madalińskiego – zbudowany w 1995 r., podwieszony na łuku. Jest to jedna z nielicznych w Polsce tego typu konstrukcji; wzorowany na moście Barqueta w Sewilli;
• Stare Miasto i deptak śródmiejski (m.in. ulica Głowackiego);
• nowoczesne kino, z jednym z najnowocześniejszych systemów nagłośnienia w Polsce, wchodzące w skład kompleksu Ostrołęckiego Centrum Kultury.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.