Ogród Zoologiczny w Warszawie

Plan ZOO Słonica Kasia z dwuletnią Tuzinką schowaną za matką, 1938 rok Szympans w warszawskim zoo Wigonie w warszawskim zoo Antylopa Koronnik szary Stare klatki dla kotów, planowane do likwidacji w 2008 roku

Miejski Ogród Zoologiczny w Warszawie zlokalizowany jest w Warszawie w dzielnicy Praga Północ, przy ulicy Ratuszowej 1/3. Powierzchnia: 32 ha. Otwarte w 1928 na powierzchni 12 ha z początkowo ok. 500 okazami.

Historia

Warszawskie zwierzyńce

Warszawa długo nie miała ogrodu zoologicznego z prawdziwego zdarzenia. Wprawdzie już Jan III Sobieski miał zwierzyniec w Wilanowie, a i później powstawały niewielkie menażerie prywatne, pod tym względem jednak Warszawa późno dołączyła do miast, takich jak Paryż, Amsterdam czy Budapeszt, czy wreszcie Poznań, który miał swój ogród zoologiczny już w 1875 roku. Wreszcie staraniem M. Pągowskiego powstał niewielki zwierzyniec na ulicy Koszykowej w roku 1926. Zajmował powierzchnię zaledwie 0,75 ha, ale znalazły się w nim ciekawe okazy zwierząt: niedźwiedź brunatny, lemury, koczkodany, aligator, kangur, jeżozwierz, aguti i wiele egzotycznych ptaków. Równocześnie wspólnym wysiłkiem kilku nauczycieli zoologii utworzono niewielki zwierzyniec przy ulicy Bagatela. Oba ogrody cieszyły się wielką sympatią Warszawiaków. W rok później zoo Pągowskiego przeniosło się na 10 ha przy alei 3 Maja, jednakże koszty utrzymania były tak wysokie, że wkrótce ogród zaczął podupadać.

Powstanie Miejskiego Ogrodu Zoologicznego

Uchwałą magistratu z dnia 14 czerwca 1927 przyjęto decyzję o utworzeniu Miejskiego Ogrodu Zoologicznego na Pradze. Oficjalne otwarcie nastąpiło 11 marca 1928 roku. Prowadzenie ogrodu powierzono Wenantemu Burdzińskiemu - byłemu dyrektorowi i założycielowi ogrodu zoologicznego w Kijowie. Pierwszymi mieszkańcami ogrodu stały się zwierzęta z upadłego zwierzyńca Pągowskiego i innych, mniejszych menażerii.

Po śmierci Burdzińskiego dyrektorem ogrodu został Jan Żabiński, człowiek wielkiej wiedzy, ogromny miłośnik zwierząt i popularyzator przyrody. W ogrodzie działo się dobrze. W 1937 przyszło na przykład na świat słoniątko, co było osiągnięciem na skalę światową, bowiem azjatycka słonica Tuzinka, córka Kasi i Jasia, była jednym z nielicznych, a konkretnie dwunastym słoniem urodzonym w warunkach ogrodu zoologicznego. Słoniątko bardzo szybko stało się ulubienicą warszawiaków.

Wojna

Wybuch II wojny światowej przerwał okres prosperity warszawskiego zoo. Gdy zaczęły się bombardowania, personel ze względów bezpieczeństwa musiał wystrzelać zwierzęta drapieżne i słonia Jasia. Słonica Kasia zginęła wskutek wybuchu bomby. Dzieła zniszczenia dokonano, wywożąc do Niemiec najcenniejsze okazy, w tym ukochaną Tuzinkę warszawiaków; wywózkę zwierząt zarządził dawny znajomy Żabińskich, profesor Lutz Heck, dyrektor Berlińskiego Ogrodu Zoologicznego, od lat trzydziestych XX wieku pracujący nad "odtworzeniem" wymarłego w XVII wieku tura. Zabierając zwierzęta, obiecywał, że zostają tylko wypożyczone na czas prowadzenia działań wojennych. Heck zabrał też do Monachium żubry i tarpany. Te pierwsze miały posłużyć do odtworzenia tura, symbolu siły i potęgi, do którego chętnie odwoływali się naziści. Nie bacząc na sprzeciwy i prośby Antoniny Żabińskiej, Heck wysłał wówczas Tuzinkę do Królewca, wielbłądy i lamy do Hanoweru, hipopotamy do Norymbergi, konie Przewalskiego do Wiednia, a rysie i zebry do Schorfheide. Młoda słonica miała wówczas dwa lata; zdechła w 1944 roku, w Niemczech.

Okres powojenny

Decyzja o odbudowie zoo podjęta została w 1946 roku i od razu przystąpiono do odbudowy i remontu budynków oraz gromadzenia zwierząt. W lipcu 1948 zoo zostało ponownie otwarte ze 150 okazami, pochodzącymi głównie z darów od osób prywatnych. Po szybkim rozwoju nastąpiła stagnacja, wobec podjęcia decyzji o przeniesieniu zoo poza granice Warszawy, co zaowocowało długoletnim niedoinwestowaniem.

W 1978 zoo liczyło ok. 2000 okazów zwierząt reprezentujących 380 gatunków, a w latach 1970-1978 frekwencja wynosiła ok. 900 000 zwiedzających rocznie. W latach 80-tych XX wieku zoo znalazło się planie inwestycyjnym miasta i nastąpiła poprawa - powstały nowe budynki i poprawiły się warunki bytowe zwierząt.

Powstały takie nowoczesne obiekty jak herpetarium, ptaszarnia, dom dla nosorożca, słoniarnia i pawilon dla bezkręgowców. Wg stanu na dzień 1 stycznia 2007 w ZOO znajduje się 3646 zwierząt - przedstawicieli 489 gatunków, w tym:

• ssaki - 77 gatunków, 366 szt.
• ptaki - 209 gatunków, 1072 szt.
• gady - 49 gatunków, 161 szt.
• płazy - 12 gatunków, 79 szt.
• ryby - 63 gatunki, 627 szt.
• bezkręgowce - 79 gatunków,
• pozostałe - zwierzęta laboratoryjne.

Do roku 2010 planowane jest oddanie kolejnych budynków - hipopotamiarnia z akwarium dla rekinów, obiekt dla małp człekokształtnych (szympansów i goryli) oraz wybiegi dla średnich kotów.

Ogród Zoologiczny wpisany jest do rejestru zabytków KOBiDZ wraz z Parkiem Praskim nr rej.: 1434-A z dnia 3 lipca 1990 r.

Ważniejsze obiekty

• Słoniarnia - jedna z najnowocześniejszych w Europie, 6000 m2
• Ptaszarnia - z halą wolnych lotów
• Herpetarium - nowoczesna ekspozycja gadów
• Małpiarnia - kolekcja małp, w ciągu roku głównie na wybiegach
• Żyrafiarnia
• Insektarium - nowoczesna ekspozycja bezkręgowców
• Wybieg australijski - wybieg dla m.in. 2 gatunków kangurów
• Akwarium - zabytkowy budynek z kolekcją ryb morskich i słodkowodnych
• Baśniowe Zoo - wybieg dostępny dla dzieci, 10 000 m2
• i inne.

Dyrektorzy warszawskiego zoo

• Wenanty Burdziński, zm. 1928
• Jan Żabiński, w latach 1928-1950
• Jan Landowski, 1951-1972
• Zbigniew Woliński, 1972-1981
• Jan Maciej Rembiszewski, od 1982

Wyróżnienia

Ogród wpisano do prestiżowego Europejskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych, skupiającego także 9 innych największych ogrodów, spełniających normy i wymogi EAZA - we Wrocławiu, Toruniu, Płocku, Poznaniu, Opolu, Gdańsku, Łodzi, Krakowie i Katowicach.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.