Lubliniec

Lubliniec na tle powiatu lublinieckiego Gmach dawnego zakładu Franciszka Grotowskiego w Lublińcu Rynek Główny Urząd Miejski w dzień Urząd Miejski w nocy Dom Courantów Starostwo powiatowe Cmentarz żydowski w Lublińcu Cmentarz żydowski w Lublińcu Graffiti wykonane przez jednego z mieszkańców miasta po śmierci Jana Pawła II

Lubliniec (niem. Lublinitz) – miasto w województwie śląskim, siedziba powiatu lublinieckiego. Główny ośrodek turystyczny Ziemi Lublinieckiej. Jedno z najstarszych miast na Śląsku oraz jedna z historycznych stolic Śląska. Od czasów powojennych miasto przynależało do województwa katowickiego. W styczniu 1999 r. po kolejnym podziale administracyjnym przeprowadzonym przez rząd Jerzego Buzka, odzyskując status miasta powiatowego, Lubliniec powrócił do województwa śląskiego.

Lubliniec jest na 9 miejscu na liście największych miast województwa śląskiego pod względem powierzchni (po Dąbrowie Górniczej, Katowicach, Częstochowie, Jaworznie, Bielsku-Białej, Gliwicach, Rybniku i Sosnowcu).

Miasto położone jest nad rzeką Lublinicą oraz Małą Panwią. Lubliniec jest zwany "Miastem św. Edyty Stein" ze względu na to, iż patronką Lublińca jest właśnie św. Edyta Stein. Dewiza miasta to: Lubliniec miasto zielonych klimatów.

Obecnie ośrodek przemysłu chemicznego (wykładziny PCW i włókniny), włókienniczego, lekkiego, obuwniczego, elektromaszynowego, drzewnego, materiałów budowlanych i spożywczego. Stosunek zatrudnienia w usługach do zatrudnienia w przemyśle i budownictwie ok. 1:1.

Miasto znane głównie ze względu na znajdujący się tam Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. doktora Emila Cyrana (Zespół Szpitali Psychiatrycznych). Miasto jest również siedzibą 1 Pułku Specjalnego Komandosów, Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Niesłyszących i Słabosłyszących, Zespołu pieśni i tańca "Halka-Lublińczanie" oraz największego w Polsce więzienia dla kobiet.

Historia

Lubliniec został założony na szlaku handlowym z Wrocławia do Krakowa prawdopodobnie w 1272 r. przez księcia Władysława opolskiego. W 1277 roku rozpoczęła się budowa miejskiego ratusza oraz kościoła pw. św. Mikołaja. Lokowany na prawie magdeburskim Lubliniec prawa miejskie uzyskał w 1300 r., trafiając jednocześnie pod zwierzchnictwo Czech. Na początku XV w. zdobyty przez wojska królewskie Władysława Jagiełły, a właścicielem miasta został Spytko z Melsztyna. Do 1450 r. liczne przywileje miejskie, nadane przez księcia Jana Dobrego: przywilej cechów (utworzenie nowych cechów), przylej prawa składowego, przywilej na warzenie piwa.

Od XIV w. stolica powiatu lublinieckiego, jednego z największych w księstwie opolskim. W roku 1655 na tutejszym zamku znajdowała się przez krótki okres ikona Matki Boskiej Jasnogórskiej wywieziona z Jasnej Góry tuż przed oblężeniem szwedzkim. W wyniku trzech wojen śląskich w 1742 przeszedł z Monarchii Habsburskiej do Prus. W plebiscycie górnośląskim 20 marca 1921 r. 88% ludności miasta i 53,1% ludności powiatu opowiedziała się za pozostaniem w granicach Niemiec; mimo to Lubliniec z większością powiatu został przyłączony do Polski. W czasie kampanii 1939 roku szybko zdobyty przez oddziały hitlerowskie. We wrześniu 1939 r. wojska niemieckie dokonały egzekucji na byłych powstańcach śląskich oraz na mieszkańcach miasta. W tutejszym szpitalu psychiatrycznym mordy na dzieciach i nieludzkie eksperymenty przeprowadzane przez hitlerowskich lekarzy. W 1941 r., ze względu na słowiańskie brzmienie, władze nazistowskie zmieniły tradycyjną nazwę niemiecką Lublinitz na Loben. Od 1945 r. miasto ponownie należy do Polski.

Klimat

Średnia temp. roczna w Lublińcu waha się od 8,0°C do 8,3°C. Występuje znaczna amplituda opadów od 410 do 839 mm rocznie. Okres wegetacyjny wynosi ok. 220 dni.

Topografia

W centrum miasta znajdują się najstarsze dzielnice Lublińca - Stare Miasto, Śródmieście (funkcje głównie turystyczne, handlowe i usługowe), Wesoła, Biała Kolonia (funkcje mieszkalne). Dookoła rozciągają się nowsze osiedla - na północy jedne z największych osiedli mieszkaniowych - Tysiąclecie, Wojska Polskiego, ZHP, na zachodzie - Delicje, Manhatan, Wieniewskiego, na wschodzie - Niegolewskich, Robotnicze, Powstańców Śląskich, na południu - Stalmacha, Stara Kolonia.

Przemysł skupia się głównie w części północnej, północno-wschodniej i wschodniej miasta (Steblów, Kopce) oraz w okolicach dworca kolejowego (Śródmieście).

Osiedla domków jednorodzinnych tzw. "bliźniaków" (Wymyślacz, Dziuba, Wiłkowice, Droniowiczki, Steblów Nowy, Steblów Stary). W okolicach obwodnicy zachodniej przed dzielnicą Wymyślacz "bliźniaki" przeplatają się wśród bloków mieszkalnych.

Tereny rekreacyjne skupiają się wokół stawów: Posmyk, Kokotek I, Kokotek II, Piegrza, wokół Zalewu Dronowickiego i Parku Grunwaldzkiego. Baza turystyczna i hotelowa miasta znajduje się nie tylko w Śródmieściu ale także w dzielnicach południowych: Kokotek, Posmyk, Leśnica i Pusta Kuźnica.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Kościół pw. św. Stanisława Kostki Grota Matki Boskiej z Lourdes Klasztor Ojców Oblatów i kościół św. Stanisława Kostki Kościół św. Anny Kościół św. Edyty Stein Kościół św. Mikołaja

• Zabytkowe kościoły:
  • Kościół św. Mikołaja
  • Kościół św. Stanisława Kostki
  • Kościół św. Anny
  • Kościół św. Edyty Stein
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
  • Kościół Wojskowy (bł. Piotra Jerzego Frassati)
  • Kościół Najświętszej Marii Panny (w kościele znajduje się ruchoma szopka)
• Klasztor Ojców Oblatów
• Park klasztorny
• Budynek Niższego Seminarium Duchownego
• Sanktuarium Matki Boskiej na Górce Lubeckiej
• Plebania parafii ewangelicko-augsburskiej
• Kamienice na Rynku Głównym
• Kamienice na Małym Rynku
• Papieskie Graffiti
• Kaplica św. Boromeusza
• Kaplica św. Józefa
• Kaplica na Droniowiczkach
• Leśniczówka Łopian
• Kaplica na Pustej Kuźnicy
• Zamek Lubliniecki
• Obserwatorium astronomiczne (w I LO im. A. Mickiewicza)
• Zabudowania na terenie Zakładu dla psychicznie i nerwowo chorych
• Budynki użyteczności publicznej
  • Ratusz - Urząd Miejski
  • Starostwo Powiatowe
  • Urząd Skarbowy
  • Zespół Szkół Katolickich im. św. Edyty Stein
  • ING Bank Śląski (ul. Powstańców Śląskich)
  • Szpital Miejski nr 2
  • I Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza
  • Dworzec Główny PKP (przebudowany)
  • Dworzec PKS
  • Poczta Główna
  • i inne
• Park Miejski
  • Amfiteatr
  • Grzybek
  • Budynki parkowe
• Była gorzelnia (ul. Oświęcimska)
• Zabudowania w centrum; Rynek Główny, Mały Rynek i okolice

 

Pomniki

Pomniki przyrody

Wykaz zarejestrowanych pomników przyrody na terenie Lublińca:

• Klon pospolity (Rynek Główny)
• Żywotnik zachodni-grupa, 15 sztuk (Cmentarz Żydowski)
• Cis pospolity (teren Zakładu Psychiatrycznego)
• Buk pospolity (ul. Sobieskiego)
• Dąb szypułkowy (pl. Sienkiewicza)
• Lipa drobnolistna (ul. Sokoła)
• Dąb szypułkowy (Nadleśnictwo Lubliniec oddział 338 d)
• Dąb szypułkowy (teren Zakładu Psychiatrycznego)
• Granit biotytowy (ul. K. Miarki)

Ważniejsze pomniki

Obelisk przed urzędem miasta w Lublińcu Pomnik ku czci Pamięci Poległych za Polskość Ziemi Śląskiej w Lublińcu Pomnik Żołnierzy Wojska Polskiego i Powstańców Śląskich Pomnik św. Eugeniusza de Mazenod Pomnik św. Jana Nepomucena na rynku głównym Pomnik Edyty Stein na "Małym rynku"

• Pomnik św. Edyty Stein (Mały Rynek)
• Pomnik św. Jana Nepomucena (Rynek Główny)
• Pomnik bł. Jana Cebuli (Park Klasztorny)
• Pomnik Żołnierzy Wojska Polskiego (Cmentarz Wojskowy - ul. Stalmacha)
• Pomnik św. Eugeniusza de Mazenod (Park Klasztorny)
• Pomnik 74 GPP (Skwer przy skrzyżowaniu ulic: Grunwaldzkiej, Sobieskiego i 74 GPP)
• Pomnik Żydowski
• Pomnik Powstańców Śląskich (Cmentarz Wojskowy - ul. Stalmacha)
• Pomnik Armii Krajowej (pl. Golasia)
• Pomnik upamiętniający date powrotu Ziemi Lublinieckiej do macierzy (ul. Sobieskiego)

Ważniejsze tablice pamiątkowe

• Tablica na Dworcu Głównym PKP (pl. Niepodległości) poświęcona rocznicy otwarcia linii kolejowej Lubliniec - Wrocław Mikołajów
• Tablica w kościele pw. św. Edyty Stein (ul. Oleska) poświęcona lublinieckim policjantom zamordowanym w Katyniu i Miednoje
• Tablica na kamienicy w której mieszkali dziadkowie św. Edyty Stein (ul. św. Edyty Stein), poświęcona patronce miasta
• Tablica pamiątkowa na cmentarzu żydowskim, poświęcona żydom pochowanym na w/w cmentarzu
• Tablica pamiątkowa w szkole Katolickiej im.św. Edyty Stein, koło drzwi do przedszkola katolickiego tam gdzie kiedyś mieszkał bł. Ojciec Józef Cebula
• Tablica upamiętniająca byłych nauczycieli i uczni gimnazjum im.Adama Mickiewicza poległych i pomordowanych w czasie II wojny światowej (ul.Sobieskiego 22, Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Adama Mickiewicza)
• Tablica upamiętniająca Konrada Mańkę, harcerza i organizatora lublinieckiego ruchu oporu, zamordowanego przez hitlerowców 15 lipca 1942 roku. Tablica umieszczona na budynku, w którym mieszkał i działał w latach 1939-40 (ul.Damrota 11)

 

Turystyka

Turystyka rowerowa

Lubliniec zaangażował się w program "Rowerem po Śląsku", którego celem jest stworzenie szerokiej i funkcjonalnej sieci tras i ścieżek rowerowych w naszym regionie. W mieście krzyżują się następujące trasy:

• Nr 30: Rybnik - Pilchowice - Toszek - Krupski Młyn - Lubliniec
• Nr 27: Częstochowa - Blachownia - Herby - Lubliniec - Ozimek - Opole - Dobrzeń Wlk - Lasowice Małe - Olesno
• Nr 39: Byczyna - Kluczbork - Olesno - Lubliniec
• Nr 26: Zawiercie - Myszków - Koziegłowy - Woźniki - Koszęcin - Lubliniec - Pawonków - Dobrodzień
• Nr 17: Gliwice - Pyskowice - Lubliniec
• Nr 431: Koszęcin - Lubliniec-Centrum - Lubliniec-Kokotek (trasa lokalna)

Szlak Powstańców Śląskich

• Oznakowanie trasy: zielone
• Długość trasy: 73,7 km
• Szlak trasy biegnie od Woźnik do Dobrodzienia
• Przebieg trasy: Woźniki - Kalety - Koszęcin - Piłka - Lubliniec-Str.Kolonia - Lubliniec-Wesoła - Lubliniec-Rynek Główny - Lubliniec-Steblów - Łagiewniki Wlk. - Gwoździany - Dobrodzień

Szlak Józefa Lompy

• Oznakowanie trasy: żółte
• Długość trasy: 61,2 km
• Szlak trasy biegnie od Boronowa do Ciasnej
• Przebieg trasy: Boronów - Koszęcin - Lubliniec-Leśnica - Lubliniec-Kokotek - Lubliniec-Kopce - Lubliniec-Droniowiczki - Lubliniec-Śródmieście - Jawornica - Kochanowice - Pawełki - Ciasna

Przez Lubliniec przechodzi także Szlak architektury drewnianej, na jego trasie znajduje się kościół św. Anny z 1653 r.

Sport

Stadion "Sparty" w Lublińcu

Kluby sportowe

• Wod-Gab Lubliniec
• Lubball Lubliniec
• Sparta Lubliniec
• Victoria Lubliniec
• Unia Lubliniec
• Komandos Lubliniec
• Wojskowy Klub Biegacza "Meta"
• S.T.S. "SPARTAKUS"
• Budowlani Lubliniec
• Automobilklub Lubliniecki
• Aeroklub Lubliniecki
• Polski Związek Wędkarski Koło Lubliniec
• Integracyjny Klub Szachowy
• Klub Oyama Karate
• Klub Shudokan Aikido
• Klub Jiu-Jitsu
• Lublinieckie Towarzystwo Tenisowe
• Zob Gerlic Lubliniec
• TKKF "Pedagog" Lubliniec

i inne

Obiekty sportowe

Hala sportowa Zespołu Szkół im. Adama Mickiewicza

• Stadion "Sparty"
• Stadion "Unii"
• Korty tenisowe przy stadionie "Unii"
• Korty tenisowe przy krytej pływalni "Lentex"
• Kąpielisko w dzielnicy Kokotek
• Kąpielisko przy hotelu "Silesiana"
• Basen kąpielowy (odkryty) w Parku Miejskim
• Basen kąpielowy (kryty) przy zakładach "Lentex"

Transport

Tranzyt

Lubliniec jest ważnym węzłem drogowym położonym na skrzyżowaniu dróg krajowych:

• 11 DK11 Kołobrzeg – Poznań – Ostrów Wielkopolski – Lubliniec – Bytom
• 46 DK46 Szczekociny – Częstochowa – Lubliniec – Opole – Nysa – Kłodzko

oraz dróg wojewódzkich:

• DW906 Lubliniec – Koszęcin – Woźniki – Koziegłowy – Myszków – Zawiercie

i dróg lokalnych:

• Strzelce Opolskie – Zawadzkie – Lubliniec
• Lubliniec – Krupski Młyn – Zawadzkie

Obwodnice

W Lublińcu istnieje obwodnica zachodnia łącząca dzielnice Kokotek z dzielnicą Steblów, od kilku lat pozyskiwane są środki na budowę obwodnicy północnej oraz trasy śródmiejskiej (tzw. małej obwodnicy).

Komunikacja autobusowa

Z lublinieckiego dworca PKS odchodzą bezpośrednie autobusy m.in. do: Warszawy, Krakowa, Poznania, Katowic, Zielonej Góry, Wrocławia, Częstochowy, Ostrowca Świętokrzyskiego, Kielc, Lądka-Zdroju, Opola, Bytomia, Kędzierzyna-Koźla, Białegostoku, Kołobrzegu, Dzierżoniowa, Zakopanego, Kłodzka, Cieszyna, Kudowy-Zdroju, Lublina... istnieją także połączenia międzynarodowe w szczególności do Niemiec (m.in. Ulm, Kolonia, Hanover, Hamburg, Bremerhaven) a także do Francji, Anglii, Belgii i Holandii. Autobusy z komunikacji lokalnej obsługują kursy do wszystkich miejscowości powiatu lublinieckiego i większości miejscowości z okolicznych powiatów dla których Lubliniec jest centrum administracyjnym i regionalnym.

Dworce autobusowe:

• Dworzec autobusowy PKS (Śródmieście Wschodnie, pl. Niepodległości)

Kolej

Lubliniec jest ważnym węzłem kolejowym, posiada 5 kierunków wylotowych. Przez Lubliniec przebiegają następujące szlaki kolejowe[2]:

• Wrocław - Oleśnica - Lubliniec - Katowice
• Fosowskie - Lubliniec - Częstochowa - Kielce
• Lubliniec - Pyskowice (część małej magistrali węglowej)

Jedyną stacją kolejową na terenie miasta jest Lubliniec. W przeszłości istniały jeszcze przystanki kolejowe Lubliniec Kokotek i Lubliniec Lipie (później Lubliniec Zachodni). Stacja kolejowa w Lublińcu jest bezpośrednio połączona z większością dużych miast Polski (m.in. Warszawa, Szczecin, Kraków, Lublin, Bydgoszcz, Olsztyn, Wrocław, Katowice, Poznań, Białystok, Kielce); do wielu ośrodków turystycznych (Szklarska Poręba, Kołobrzeg, Kudowa-Zdrój, Świnoujście).

Dworzec kolejowy stacji Lubliniec został włączony w sieć obiektów podlegających Oddziałowi Dworce Kolejowe PKP. Otrzymał kategorię C. Ponadto w Lublińcu znajdują się inne instytucje związane z grupą PKP:

• Zakład Linii Kolejowych PKP Polskie Linie Kolejowe
• PKP Cargo (dystrybucja)
• Sekcja Przewozów Pasażerskich PKP Przewozy Regionalne i in.

 

Komunikacja Miejska

PKS Lubliniec prowadzi komunikacja miejską po Lublińcu, zapewnia ona transport mieszkańców w obrębie miasta i w jego najbliższej okolicy. Ważną rolę odgrywają też zrzeszeni przewoźnicy prywatni, obsługujący linie miejskie oraz podmiejskie.

Czynione są także starania aby linia MZKP nr 129 kursująca z Piekar Śląskich do Krupskiego Młyna (pod Lublińcem) została przeciągnięta do miasta.

Port lotniczy

Na terenie miasta znajduje się lotnisko wojskowe i lądowisko dla helikopterów. Czynione są starania aby powstało lotnisko sportowe dla tutejszego aeroklubu. Najbliższy port lotniczy znajduje się w odległości ok. 60 km w Pyrzowicach

Ciekawostki

• Władze miejskie planują budowę aquaparku; kompleksu sportowo-rekreacyjnego w którym miałaby się znaleźć (oprócz basenów, hotelu, jacuzzi, lodowiska, estrady itp.) oszklona studnia do nurkowania, wyczyny nurków będą mogli podziwiać goście podwodnej kawiarni - będzie to pierwszy taki obiekt w Polsce.
• Lubliniec jest jednym z najstarszych miast na Śląsku oraz w kraju.
• W okresie międzywojennym Lubliniec był największym (powierzchniowo) miastem granicznym w kraju.
• W Lublińcu mieścił się jedyny na Śląsku Sąd Pruski.
• Miasto słynie z bardzo dobrych wypieków, specjalnością niektórych lublinieckich piekarni jest "Chleb Lubliniecki", wiele gazet pisało artykuły o Lublińcu pt. "Miasto chlebem pachnące" ze względu na dużą liczbę piekarni w mieście.
• W konkursie pod hasłem "Zielone Miasto 2000" Lubliniec zajął 4 miejsce.
• Lubliniec zajął 2 miejsce (po Malborku) w konkursie na najlepiej oświetlone miasto.
• Mały Rynek w Lublińcu zajął 1 miejsce w konkursie na Najlepszą Przestrzeń Publiczną w województwie śląskim.
• Wiosną 2007 ruszają prace nad budową ścieżek rowerowych, prace zakończą się pod koniec 2008 roku, po zakończeniu inwestycji Lubliniec będzie posiadał najgęstszą sieć ścieżek rowerowych na Śląsku (75 km.).

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.