Kruszyniany

Kruszyniany – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Krynki.

Wieś położona w pobliżu rzeczki Nietupy na skraju znajdujących się nad nią łąk, lasów oraz wzniesień (rozciągających się w kierunku pd.-wsch. od wsi) dochodzących do 161 m n.p.m.

Wieś została założona prawdopodobnie w wieku XVI. W dniu 12 marca 1679 r. Jan III Sobieski nadał Tatarom m.in. Kruszyniany oraz pobliskie wsie Nietupa, Łużany jak też część Poniatowicz. Osadzeni muzułmanie, zwani lipkami walczyli po stronie Polski w wojnie z Turkami. W Kruszynianach (obok ok. 45 innych rodzin) osiadł na stałe płk. Samuel Murza Krzeczowski, który uratował życie królowi w bitwie pod Parkanami. W drodze na sejm do Grodna król zatrzymał się u Krzeczkowskiego. Kruszyniany stanowiły duży ośrodek muzułmański. Tutaj sporządzano dzieła o treści religijno-obyczajowej tzw. kitaby. Jeden z nich powstał w 1792 r. dzięki kopiście Jusufowi Heliaszewiczowi.

W roku 1980 w Kruszynianach zamieszkiwało 289 osób, z tego 33 wyznania muzułmańskiego, reszta wyznania prawosławnego i katolickiego. Do dzisiaj mieszka tutaj niewielka mniejszość tatarska. Ludność mówiła specyficzną gwarą - mieszanką białoruskiego i polskiego. /Województwo białostockie - KAW 1980/

Obecnie jest to wieś letniskowa.

Szlak ekumeniczny

Zabytki

• Drewniany meczet z końca XVIII wieku (jeden z dwóch najstarszych w Polsce)
• Cmentarz muzułmański - mizar (najstarsze nagrobki z końca XVIII wieku)
• Cmentarz prawosławny z cerkwią z 1983 r., odbudowaną po pożarze
• Zabudowania wiejskie z pocz. XX wieku.

Atrakcje

• Szlak ekumeniczny wokół zalewu Ozierany, zbudowany w 2006 roku. Ma początek i koniec w Kruszynianach
• Rezerwat Nietupa, zwany potocznie `Czarny Roh` (Czarny Róg).
• Liczne punkty widokowe, m.in. Kosmata Góra.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.