Kasprowy Wierch

Kasprowy Wierch na tle Tatr Wysokich – widok z Kopy Kondrackiej Panorama Tatr z Kasprowego Wierchu

Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m n.p.m.

Informacje ogólne

Kasprowy Wierch położony jest w grani głównej Tatr i znajduje się zarazem na granicy polsko-słowackiej. Szczyt góruje nad dolinami: Bystrej i Suchej Wody Gąsienicowej po stronie polskiej oraz Cichą Liptowską po stronie słowackiej. Zbudowany jest ze skał krystalicznych (granodioryty i pegmatyty), mimo położenia w młodszej części Tatr zbudowanej ze skał osadowych. Szczyt położony jest w grani głównej Tatr Zachodnich, pomiędzy Beskidem (oddziela je Sucha Przełęcz) i Pośrednim Goryczkowym Wierchem (oddziela je Goryczkowa Przełęcz nad Zakosy).

Nazwa Kasprowy Wierch pochodzi od leżącej u podnóży szczytu Hali Kasprowej, a ta z kolei wg podań ludowych od imienia lub przezwiska jej właściciela – górala Kaspra.

Historia

Szczyt zwiedzany turystycznie był od dawna. Już ok. 1850 r. istniały wydeptane ścieżki z Doliny Gąsienicowej i z Goryczkowej Przełęczy nad Zakosy. Pierwsze odnotowane zimowe wejścia turystyczne: Klemens Bachleda i Karol Potkański ok. 1890. Od około 1910 Kasprowy Wierch stał się popularny wśród narciarzy. Obecnie jest najczęściej odwiedzanym szczytem Tatr – w sezonie do 4000 osób dziennie.

W latach 1935–1936 zbudowano w ciągu 8 miesięcy kolejkę linową z Kuźnic. Na zboczach Kasprowego Wierchu zbudowano także dwa wyciągi krzesełkowe (z Doliny Gąsienicowej w 1961–1962, w miejscu wyciągu saniowego z 1938 r.; Wyciąg Goryczkowy z Doliny Goryczkowej w 1967–1969) i poprowadzono kilka narciarskich tras zjazdowych (nartostrady do Doliny Goryczkowej i Gąsienicowej). W roku 1938 zbudowano obserwatorium meteorologiczne i astronomiczne. Jest to najwyżej położony budynek w Polsce, obecnie Obserwatorium Meteorologiczne IMiGW.

Tuż poniżej wydłużonego wierzchołka Kasprowego Wierchu, na wysokości 1959 m n.p.m. stoi budynek, w którym znajduje się bar, restauracja, kiosk, poczekalnia dla czekających na zjazd kolejką, przechowalnia nart, WC oraz zimowa stacja TOPR. Od budynku do Suchej Przełęczy prowadzi brukowany kamieniem spacerowy chodnik o długości ok. 200 m.

Kroniki Polskich Kolei Linowych odnotowują wizyty prezydentów: Ignacego Mościckiego (1936 r.), Lecha Wałęsy (1992 r.) i Aleksandra Kwaśniewskiego (1996 r.) oraz byłego prezydenta na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego (kilka razy, ostatni raz w 2003 r.). 6 czerwca 1997 r. Kasprowy Wierch odwiedził papież Jan Paweł II; jego wizytę upamiętnia tablica na górnej stacji kolejki linowej. 18 stycznia 2008 r. prezydent Lech Kaczyński oficjalnie otworzył nową kolejkę linową pomimo apelu organizacji ekologicznych o rezygnację z udziału w tym wydarzeniu, gdyż decyzję o rozbudowie kolejki podjęto z pominięciem głosu społecznego i przy wyraźnym sprzeciwie wielu instytucji oraz autorytetów naukowych.

Szlaki turystyczne

W rejonie Kasprowego Wierchu i Suchej Przełęczy spotyka się kilka szlaków turystycznych:

– zielony do Kuźnic przez Myślenickie Turnie. Czas przejścia: 2:15 h, ↑ 3 h – żółty ze schroniska Murowaniec w Dolinie Gąsienicowej na Suchą Przełęcz, skąd schodzi na drugą stronę grani do Doliny Cichej.

• Czas przejścia z Murowańca na Kasprowy Wierch: 1:25 h, ↓ 1:05 h
• Czas przejścia z Kasprowego Wierchu do czerwonego szlaku w Dolinie Cichej: 1:40 h, ↑ 2:20 h

– żółty z Doliny Cichej Liptowskiej, przebiegającej po południowej, słowackiej stronie Tatr, na Suchą Przełęcz opodal wierzchołka Kasprowego Wierchu. – czerwony z Doliny Kościeliskiej przez Czerwone Wierchy i dalej główną granią Tatr przez Kasprowy Wierch, Liliowe i Świnicką Przełęcz na szczyt Świnicy i dalej w kierunku Orlej Perci.

• Czas przejścia z Kopy Kondrackiej na Kasprowy Wierch: 1:55 h, z powrotem 1:40 h
• Czas przejścia z Kasprowego Wierchu na Świnicę: 1:40 h, ↓ 1:20 h

Zjazdowe trasy narciarskie

Z Kasprowego Wierchu biegną dwie spektakularne zjazdowe trasy narciarskie: w kierunku płn.-wsch. Gąsienicowa, opadająca do zachodniej gałęzi Doliny Gąsienicowej, oraz w kierunku płn.-zach. Goryczkowa schodząca do Doliny Goryczkowej pod Zakosy. Obydwie trasy ze względu na stromiznę i trudne warunki terenowe są nieodpowiednie dla początkujących; mogą nimi zjeżdżać jedynie doświadczeni narciarze. Obydwie trasy posiadają przedłużenia (Nartostrada Gąsienicowa i Nartostrada Goryczkowa) umożliwiające zjazd na nartach terenem reglowym do Kuźnic, a przy dużej ilości śniegu nawet do centrum Zakopanego. Całkowita długość trasy Goryczkowej na odcinku Kasprowy Wierch – Kuźnice wynosi około 8 km, a trasy Gąsienicowej na podobnym odcinku – około 10 km. Obydwie trasy pokonują tę samą różnicę wysokości wynoszącą około 950 m. Goryczkowa ze względu na urozmaicony teren narciarski uchodzi za najpiękniejszą trasę narciarską w Polsce, natomiast Gąsienicowa charakteryzuje się wspaniałą scenerią wysokogórską.

Zagrożenia

Rejon Kasprowego Wierchu jest jednym z najbardziej obciążonych turystycznie obszarów Tatr Polskich. Tłumy turystów przebywające w okolicy wierzchołka i na okolicznych zboczach powodują przyspieszoną erozję gleby, z którą walka jest kosztowna i trudna. Cała trasa kolejki jest usłana nie ulegającymi biodegradacji śmieciami, a roślinność wokół podpór zniszczona przez warstwy starych, zużytych smarów spadających z rolek prowadzących wagoniki. Kolejka sztucznie zwiększa atrakcyjność tego rejonu, ułatwia dostęp i przyczynia się do niszczenia środowiska naturalnego. Złe warunki pogodowe tylko w niewielkim stopniu ograniczają ruch turystyczny. Uszkodzenia roślinności, ścinanie i okaleczanie krawędziami nart, w tym chronionej kosodrzewiny, związane jest z masowo uprawianym narciarstwem zjazdowym. Użycie ratraków powoduje dodatkowo zdzieranie darni i gleby, a sztuczne ubicie śniegu opóźnia zanikanie pokrywy śnieżnej i skraca okres wegetacyjny roślin.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.