Inowrocław

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza) to miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim na Pojezierzu Kujawskim, położone nad rzeką Noteć. Miejscowość uzdrowiskowa.

Deptak - ul. Królowej Jadwigi

Historia

Pierwsza wzmianka o Inowrocławiu pochodzi z 1185 roku i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć Władysława Hermana lub jako Nowy Włocławek, założony przez mieszkańców Włocławka uciekających przed powodzią i szukających nowego miejsca do osiedlenia się. Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli.

Przypadkowe znalezienie historycznych śladów działalności ludzkiej i prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie obecnego Inowrocławia istniała prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli jak do tej pory odkryta na ziemiach polskich.

Prawa miejskie Inowrocław uzyskał około 1238 roku z rąk księcia Kazimierza Konradowicza. W latach 1466-1772 Inowrocław był stolicą województwa inowrocławskiego obejmującego swym zasięgiem północno-zachodnią część Kujaw z miastami: Bydgoszcz, Solec Kujawski, Koronowo, Gniewkowo, Podgórz, Słońsko, Raciążek, Służewo, Lipno, Dobrzyń i Radziejów.

Okres zaboru pruskiego to czas intensywnej germanizacji. W XIX w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. Powstało wiele inwestycji: drukarnia (1840), szkoła średnia (1848), nowy szpital dla miasta i powiatu (1870), kopalnia i warzelnia soli oraz rozpoczęcie budowy węzła kolejowego (1873), uzdrowisko (1875), fabryka maszyn rolniczych i fabryka sody (1882), gazownia (1902), wodociągi (1904), elektrownia (1908), linia tramwajowa (1912-1969). Jednocześnie mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowska, powstania listopadowe i styczniowe). W 1812 roku w Inowrocławiu miał kwaterę cesarz Napoleon Bonaparte w drodze na Moskwę.

Inowrocław powrócił do Polski w 1919 roku. Na czele powstańców uwalniających miasto stał kpt. Paweł Cyms. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych. W 1926 roku policja krwawo rozgoniła demonstrację robotniczą. W latach 30. dochodziło do publicznych głodówek bezrobotnych. W 1930 roku głodowało między innymi 20 bezrobotnych powstańców. Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła "Irena" i szyb Kopalni Soli przy ul. Poznańskiej (1924), zakończono budowę Zakładu Przyrodoleczniczego w uzdrowisku (1927), rozpoczęto budowę lotniska (1930) ukończoną po trzech latach.

Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej to masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców. W nocy 30 listopada 1939 r. Niemcy wypędzili z miasta ponad 1000 polskich rodzin. Okupację niemiecką zakończyło zajęcie Inowrocławia przez Armię Czerwoną w dniu 21 stycznia 1945. Ostatni nalot niemiecki odbył się jednak jeszcze 4 kwietnia 1945 - pojedynczy samolot zrzucił 4 bomby odłamkowe i ostrzelał podróżnych na peronach dworca kolejowego w Inowrocławiu. (Zginął wówczas m.in. Leon Spychalski z Paprosa.)

W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Powiat inowrocławski przywrócono 1 stycznia 1999 roku.

Zabytki

• romański kościół Imienia Najświętszej Marii Panny z końca XII lub początku XIII w.
• kościół farny św. Mikołaja z XV wieku, przebudowany w XVII wieku
• kościół poewangelicki z lat 1861-1863
• neoromański kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Pannie z lat 1898-1900
• budynek Urzędu Miejskiego
• fragmenty średniowiecznych fortyfikacji - ul. Poznańska 4 oraz Plac Klasztorny przy Państwowej Szkole Muzycznej
• kościół z lat 30 XX w.

Uzdrowisko Inowrocław

Inowrocław znany jest jako miejscowość uzdrowiskowa. Tradycje warzenia tutaj soli sięgają czasów średniowiecza. Współcześnie posiada zgrupowane w jednym zespole położonym blisko centrum, w zachodniej części miasta:

• Park Solankowy,
• Ogród Botaniczny
• Minizoo - niestety już zlikwidowane,
• Zakład Przyrodoleczniczy,
• szpitale uzdrowiskowe,
• sanatoria branżowe,
• tężnie,
• Teatr Letni,
• muszlę koncertową.

Sanatorium Energetyk

Komunikacja

Inowrocław jest ważnym węzłem kolejowym o znaczeniu ogólnokrajowym. Leży na szlaku łączącym północ kraju z południem. Przez Bydgoszcz i Toruń łączy bowiem Gdańsk, Gdynię i Olsztyn ze wszystkimi dużymi miastami na południu. Największe znaczenie komunikacyjne ma zelektryfikowana magistrala węglowa Gdynia-Katowice (Herby).

W Inowrocławiu krzyżują się też drogi krajowe i wojewódzkie:

• 15 Ostróda-Toruń-Inowrocław-Gniezno-Jarocin-Krotoszyn-Trzebnica
• 25 Bobolice-Bydgoszcz-Inowrocław-Konin-Kalisz-Ostrów Wielkopolski-Oleśnica
• 251 Inowrocław-Żnin-Wągrowiec
• 252 Inowrocław-Włocławek

W sąsiednich Tupadłach znajduje się węzeł drogi K25 z drogą wojewódzką 412 Tupadły-Kruszwica.

W Inowrocławiu znajduje się ponadto lotnisko sportowe miejscowego Aeroklubu Kujawskiego.

Inowrocławskie Zakłady Chemiczne Soda Mątwy wieczorem

W Inowrocławiu działa wielu przewoźników autobusowych. Największy z nich to PKS Inowrocław, posiadający także placówki w Żninie i Mogilnie.

Sport

• piłka nożna - Goplania Inowrocław, Cuiavia Inowrocław, Noteć Inowrocław
• piłka ręczna - Cuiavia/OSiR Inowrocław (nie istnieje)
• koszykówka - Noteć Inowrocław, Sportino Inowrocław, SKS Kasprowicz Inowrocław
• karate - Inowrocławski Klub Sportowy Karate
• tenis stołowy - IKTS Noteć Inowrocław
• lotnictwo - Aeroklub Kujawski w Inowrocławiu
• pływanie - Klub "Delfin"
• siatkówka - MSPS/Osir Inowrocław
• żeglarstwo - Yacht Klub Polski INOWROCŁAW

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.