Góry Suche (pasmo górskie)

Góry Suche (czes. JavoÅ™í hory) – pasmo górskie w Sudetach Środkowych w południowo wschodniej części Gór Kamiennych.

Położenie

Góry Suche (czes JavoÅ™í hory) – ostatni od wschodu człon Gór Kamiennych w Sudetach Środkowych. Położone są w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim i w środkowo-północnych Czechach. Rozciągają się od Obniżenia Mieroszowskiego na południowym zachodzie do rzek: Ścinawki i Włodzicy na południowym-wschodzie. W kierunku północy Góry Suche przechodzą w zaliczaną do Gór Kamiennych Wyżynę Unisławską, która oddziela je od Gór Wałbrzyskich, a w rejonie przysiółka Rybnica Mała oddzielone są poprzez malowniczą Dolinę rzeki Rybnej (dopływ Bystrzycy). Na północnym-wschodzie pasmo schodzi ku Obniżeniu Górnej Bystrzycy, gdzie dolina rzeki Bystrzycy oddziela je od Gór Sowich, a od Wzgórz Włodzickich oddzielone są doliną Marcowskiego Potoku; od południowo zachodniej strony graniczą z Kotliną Broumovską.

Opis

Jest to najwyższe, największe i najbardziej zróżnicowane pasmo górskie, południowo–wschodniej części Gór Kamiennych ułożone w kształcie asymetrycznego rogala o długości do 35 km i szerokości - do ponad 8 km, z końcami opadającymi na południe. Najwyższym wzniesieniem jest Waligóra (934-936 m n.p.m.) wznoszący się ponad Przełęczą Trzech Dolin. Ku południowemu wschodowi Góry Suche stają się coraz niższe i węższe, ograniczając się w do jednego grzbietu, stopniowo opadają do doliny Włodzicy, gdzie mają zaledwie 3 km szerokości. Przez partie szczytowe gór przechodzi granica państwowa Polski i Czech, od której południowo-zachodnie stoki opadają na terytorium Czech. Góry Suche po stronie czeskiej nazywają się JavoÅ™í Hory, a najwyższym szczytem tej części gór, a także najwyższą górą w powiecie Náchod jest Ruprechtický Špičák (880 m n.p.m.). Na szczycie znajduje się wieża stalowa, z której podziwiać można piękno Doliny Broumovskiej. Na obszarze najwyższych partii Gór Suchych rozciąga się teren Parku Krajobrazowego Sudety Wałbrzyskie.

Krajobraz

Krajobraz niskich gór z niezwykle różnorodną rzeźbą terenu. Występują tu wąskie doliny wzdłuż górskich potoków, wdzierające się w zbocza. Szczyty stożkowe z wyraźnym podkreśleniem stromych zboczy. Większość obszaru zajmują lasy. Wzniesienia porośnięte są aż po szczyty sztucznie zasadzonym świerkiem. Ze zboczy roztaczają się panoramy na okoliczne miejscowości i oddalone pasma górskie. Krajobraz częściowo przeobrażony. Pierwotny charakter krajobrazu w większości został zachowany.

Rzeźba

Rzeźbę Gór Suchych kształtują wypiętrzone, stożkowe szczyty. Góry mimo niewielkich wysokości posiadają strome zbocza i niespokojną, poszarpaną linię grzbietową. Masyw poprzecinany jest stosunkowo głęboko wciętymi przełęczami i wąskimi, suchymi dolinami oraz dolinami górskich potoków. Najwyższym szczytem jest Waligóra (936 m n.p.m.).

Klimat

umiarkowany środkowo europejski górski. Zachmurzenie: średnie występuje w okresie jesienno–zimowym, najmniejsze w lecie. Opadom często towarzyszą gwałtowne burze z wyładowaniami.

• maksimum termiczne: lipiec-wrzesień, średnia temperatura ok. 20°C
• minimum termiczne: styczeń-luty, średnia temperatura powietrza ok. -7°C
• średnia temperatura roczna oscyluje w granicach 7°C
• czas trwania zimy: 15-18 tyg.
• okres wegetacyjny:
  • rozpoczyna się w trzeciej dekadzie kwietnia i trwa ok. 170 dni.
• lato termiczne:
  • ok. 8 tyg.
• opady roczne:
  • w granicach 500-600 mm
  • maksimum opadowe: lipiec
  • minimum opadowe: luty,
• zaleganie śniegu:
  • około 100 dni
• dominujące wiatry: południowo-zachodnie

.

Obszary chronione

Najwyższe partie Gór Suchych, od przełomu Ścinawki na zachodzie, aż po przełęcz Trzy Koguty na wschodzie, położone są w granicach Parku Krajobrazowego Sudetów Wałbrzyskich. Ponad 88% powierzchni parku krajobrazowego pokrywają lasy będące w większości monokulturami.

Komunikacja

Sieć drogowa

drogi krajowe

• nr 35 – do przejścia granicznego Golińsk

drogi wojewódzkie

• nr 385 – do przejścia granicznego Tłumaczów
• nr 381 – Wałbrzych – Kłodzko
• nr 380 – Unisław Śląski – Głuszyca

drogi lokalne

• Rybnica Leśna – Schronisko Andrzejówka
• Świerki – Włodowice

Szlaki kolejowe

• Wałbrzych – Golińsk– szlak o znaczeniu międzypaństwowym dla ruchu towarowego.

Przejścia graniczne

Góry Suche graniczą z Czechami granica państwowa przechodzi szczytową partią gór w związku z uwarunkowaniami naturalnymi obok głównych przejść granicznych z Czechami są też przejścia:

• osobowe: Tłumaczów, Golińsk,
• turystyczne: Głuszyca Górna - Janovičky
• turystyczne Łomnica - Ruprechtický Špičák
• kolejowe: Mieroszów.

Zabytki

• Kościół parafialny św. Michała w Mieroszowie, wzniesiony około 1427 roku,
• Rynek w Mieroszowie, ze znajdującymi się przy nim kamienicami
• Drewniany kościółek św. Jadwigi w Rybnicy Leśnej z 1608 roku,
• Ruiny średniowiecznego zamku Radosno, wzniesionego przez Bolka I
• Ruiny średniowiecznego zamku Rogowiec, wzniesionego przez Bolka I,
• Dawne sanatorium „Grunwald” w Sokołowsku wybudowane w latach 1860-1861, obecnie w ruinie
• Trójpański Kamień
• Niewielki, zapomniany cmentarzyk znajdujący się między szczytami Granicznik i Płoniec, przy leśnej drodze z Łomnicy i Radosnej w kierunku Przełęczy pod Ruprechtickim Špičákiem.

Ciekawe miejsca

• Najwyższy szczyt Gór Suchych, Waligóra (936 m n.p.m.)
• Czerwone Skałki na północnym zboczu Suchawy (928 m n.p.m.)
• Góry Suche otaczające Sokołowsko
• Małpia Skałka północnym zboczu Kostrzyny (906 m n.p.m.)
• Hala pod Klinem i schronisko PTTK "Andrzejówka"
• Ruprechtický Špičak z punktem widokowym na wieży.

Turystyka

W pobliżu Gór Suchych położony jest Wałbrzych, a pod Przełęczą Trzech Dolin (805 m n.p.m.) na Hali pod Klinem, mieści się znane schronisko Andrzejówka, dzięki czemu góry są częstym obiektem wypadów weekendowych mieszkańców Wałbrzycha.

Przez góry Suche przechodzą szlaki turystyczne:

• czerwony - (fragment Głównego Szlaku Sudeckiego im. M. Orłowicza) z Głuszycy przez Przełęcz Pod Wawrzyniakiem, Rogowiec na Lesistą Wielką,
• niebieski - fragment szlaku prowadzi z Wałbrzycha przez Rogowiec, Przełęcz pod Turzyną, zachodnie zbocze Waligóry, Suchawę do Mieroszowa,
• zielony - fragment szlaku prowadzi od Tłumaczowa do Mieroszowa przez szczytową partię wzdłuż granicy, przez całe pasmo Gór Suchych,
• żółty - fragment szlaku prowadzi z Głuszycy do turystycznego przejścia granicznego na Przełęczy Pod Czarnochem,
• żółty - drugi fragment szlaku z Głuszycy wzdłuż doliny potoku Złota Woda, przez Przełęcz Pod Granicznikiem, wschodnim zboczem Waligóry prowadzi do schroniska Andrzejówka,
• czarny - prowadzi od schroniska Andrzejówka do granicy.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.