Górowo Iławeckie

Górowo Iławeckie (niem. Landsberg) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim.

Położenie

Górowo Iławeckie położone jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego w powiecie bartoszyckim nad Młynówką i Jeziorem Garncarskim. Miasto o obszarze 3,32 km² zamieszkuje nieco ponad 4800 osób. Leży ono przy ważnych szlakach:

• 511 Droga wojewódzka nr 511 (Żywkowo (Granica Państwa) – Lidzbark Warmiński
• 512 Droga wojewódzka nr 512 (Bartoszyce – Górowo Iławeckie – Pieniężno)

W mieście istnieje dworzec PKS-u oraz stara stacja PKP, która od kilkunastu lat jest zamknięta, wobec czego do Górowa można dostać się autobusem. Komunikację autobusową zapewnia lokalny oddział przedsiębiorstwa PKS Bartoszyce. Górowo posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Bartoszycami, Lidzbarkiem Warmińskim, Olsztynem, Gdańskiem, Braniewem, Elblągiem, Kętrzynem i Węgorzewem.

Górowo leży w niewielkiej odległości od ważnych ośrodków w województwie:

• Olsztyn – 68 km
• Bezledy – 22km
• Bartoszyce – 22 km
• Lidzbark Warmiński – 21 km
• Elbląg – 89 km

Historia

Historia Górowa Iławeckiego sięga czasów najdawniejszych. Miasto powstało na pruskiej ziemi – Natangii, podbitej przez zakon krzyżacki w XIII w. Prusowie żyli tu jako ostatnia grupa pogan w chrześcijańskiej Europie. Z okolicami związany jest – Herkus Monte, przywódca powstań Prusów przeciw Zakonowi (wzór dla Mickiewiczowskiego Wallenroda). Herkus Monte zginął w lesie na terenie gminy w 1273 roku.

Osada targowa istniała tu od początków XIV w. Za początek miasta można przyjąć rok 1335. Wtedy to dwaj wójtowie – Herman i Albert zaplanowali i wytyczyli rynek dla nowo powstającej osady. Osada ta leżała na przecięciu szlaków z Bartoszyc do Pieniężna i z Lidzbarku Warmińskiego do Królewca. Miasto oficjalnie zostało założone 5 lutego 1335 nadaniem osadzie praw miejskich przez komtura bałgijskiego Henryka de Muro. Miasto wraz z prawami miejskimi otrzymało 100 włók i 10 morgów ziemi (ponad 1600 ha gruntów). W XIV w. miasto otoczone było murem obronny z Bramą Młyńską i Bramą Wysoką. W 1410 Górowo przystąpiło do Związku Pruskiego, mieszczanie w 1454 r. złożyli przysięgę królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi. W czasie wojny trzynastoletniej Krzyżacy spalili miasto. Górowo w latach 1535-1810 było własnością prywatną. W roku 1710 dżuma uśmierciła 767 mieszkańców miasta.

Górowo rozwijało się, powstawały nowe zakłady rzemieślnicze, kwitło rzemiosło takie jak tkactwo, sukiennictwo czy garncarstwo. Pierwotni mieszkańcy trudnili się rzemiosłem zaś ludność z ubocza trudniła się rolnictwem. Było ono początkowo własnością zakonu krzyżackiego, a w latach 1482-1809 miastem lennym, prywatnym, należącym do rodziny von Schwerin.

W lutym 1807 kwaterowali tu Rosjanie i Francuzi, rekwirując zapasy żywności

Od 1818 miasto należało do powiatu Iława Pruska. Miasto podczas swej historii było wielokrotnie niszczone przez pożary, wojny, mieszkańców nękały epidemie. Zniszczone w czasie wojny głodowej (1414), wojny trzynastoletniej (1456), a następnie przez pożar w 1655. Na dobre zaczęło się rozwijać dopiero pod koniec XIX wieku. Wybudowano linię kolejową, zelektryfikowano i zgazyfikowano miasto, otwarto wodociągi, rozpoczęła działalność miejska gazownia i centrala telefoniczna. W czasie I wojny światowej miasto doznało poważnych zniszczeń. W czasie II wojny światowej w pobliskim Kamińsku działał pierwszy w Prusach Wschodnich obóz jeniecki (Stalag IA Stablack). Wojska 3 Frontu Białoruskiego zdobyły miasto 4 lutego 1945.

W czerwcu 1945 roku miasto zostało przekazane polskiej administracji. Po II wojnie światowej pozostała w mieście ludność niemiecka (przeważająca większość uciekła przed nacierającą Armią Czerwoną) została wysiedlona a ich miejsce zajęli przesiedleńcy ze wschodu i z Polski centralnej. W 1947 roku do Górowa trafił transport Ukraińców przesiedlonych w ramach akcji "Wisła". Górowo stało się wielonarodowym i wielowyznaniowym ośrodkiem o zróżnicowanej kulturze. Do 1961 miasto było siedzibą powiatu, najpierw iławeckiego, później górowskiego. W latach 1945-1975 miasto należało do starego województwa olsztyńskiego, w 1975 roku stało się częścią mniejszego województwa olsztyńskiego, by po reformie administracyjnej przeprowadzonej w 1999 roku, znaleźć miejsce w nowo powstałym województwie warmińsko-mazurskim.

  Górowski rynek z ratuszem-siedzibą władz miejskich

Nazwa miasta

Początkowo miasto nazywano Landstrasse, później Landsberg (w wolnym tłumaczeniu "ziemska góra"). Leżało ono w niewielkiej odległości od stolicy powiatu, Preussisch Eylau (Iławka Pruska, obecnie Bagrationowsk w Rosji). Po przyłączeniu miasta do Polski w 1945 r., zapadła decyzja o nadaniu mu nowej, polskiej nazwy. Komisja nazewnicza, nawiązując do znaczenia nazwy niemieckiej, utworzyła formę Górowo i dołożyła przymiotnik iławecki od historycznej stolicy powiatu.

Zabytki Górowa

Położone na wzgórzach miasteczko, mimo licznych zawirowań historii, zachowało średniowieczny układ urbanistyczny starego miasta wraz z dobrze zachowanymi zabytkami. Do ważniejszych należą:

• Ratusz Górowski – zabytkowy budynek wybudowany w stylu gotyku pochodzi z XIV wieku. Przebudowany został w późniejszym okresie. Budynek na planie prostokąta ma charakterystyczną drewnianą wieżyczkę.

  Ratusz w Górowie

• Układ urbanistyczny z rynkiem pośrodku z którego naroży wychodzi 8 ulic.
• Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – wybudowany jest w stylu neogotyckim, pochodzi z 1895. Parafia rzymskokatolicka.
• Cerkiew greckokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego – cerkwi pochodzi z XIV wieku. Był to dawny kościół ewangelicki. Do cerkwi przylega smukła XV-wieczna wieża. Wewnątrz zobaczyć można piękny ikonostas Jana Nowosielskiego oraz największe na Warmii malowidło sufitowe. Znajduje się też tutaj piękna barokowa polichromia sufitowa z 1660.
• Mury miejskie z XV wieku
• Wieża ciśnień
• Zabytkowe kamieniczki w centrum miasta
• Zabytkowy cmentarz żydowski
• dom, w którym w 1807 nocował Napoleon Bonaparte
• unikatowe Muzeum Gazownictwa

W 2003 roku otwarto w Górowie Punkt Informacji Turystycznej, który ma za zadanie informować turystów o atrakcjach miasta, gminy i okolic. Punkt znajduje się przy Ośrodku Kultury w Górowie Iławeckim.

  Kościół Greckokatolicki

Sport

W mieście działa od 1947 roku Górowski Klub Sportowy "Cresovia" który prowadzi dwie sekcje sportowe: sekcję piłki nożnej, która aktualnie występuje w V lidze (klasa okręgowa WMZPN), oraz sekcję piłki siatkowej która aspiruje do II ligi.

• Sekcja piłkarska
  • Pełna nazwa: Górowski Klub Sportowy Cresovia Górowo Iławeckie
  • Rok założenia: 1947
  • Barwy: biało-niebieskie
  • Adres: ul. Sikorskiego 11. 11-220 Górowo Iławeckie
  • Stadion: Stadion Miejski w Górowie Iławeckim

pojemność: 500 oświetlenie: brak

W mieście od 2000 roku istnieje przy Szkole Podstawowej nr 2 hala sportowo-widowiskowa, w której organizowane są imprezy sportowe i rozrywkowe.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.