Gorlice

Kościół po bitwie gorlickiej Cmentarz z I wojny światowej na Górze Cmentarnej

Gorlice to miasto i gmina w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865). Przed 1945 rokiem Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do niewielkiego województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim.

Historia

W roku 1354 Dersław I Karwacjan otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlic u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Zgodnie z pierwszymi zapiskami pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach. Szybko zostało się ono ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym.

W XIX wieku region gorlicki stał się kolebką przemysłu naftowego. W latach 1853-1858 swoją pracownię miał tutaj Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta, konstruktor lampy naftowej, ojciec przemysłu naftowego.

W 1895 roku założyciele spółki "Bergheim i Mac Garvey" - Kanadyjczyk William Henry Mac Garvey i austriacki bankier Johan Bergheim uzyskali koncesję na założenie Galicyjskiego Karpackiego Naftowego Towarzystwa Akcyjnego z siedzibą w Gliniku Mariampolskim, a ich zakład zaczął funkcjonować jako samodzielna Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych w Gliniku Mariampolskim.[1]

W 1865 r. Gorlice stały się miastem powiatowym

Rozwój miasta przerwała pierwsza wojna światowa.

Pod Gorlicami, po wielkiej, bitwie 2 maja 1915, został przerwany front rosyjski. Gen.Tadeusz Rozwadowski jako dowódca 12 Brygady Artylerii w 12 "Krakowskiej" Dywizji Piechoty odegrał jedną z kluczowych ról w tej majowej bitwie. Za główne źródło sukcesu 12 DP w pierwszym dniu bitwy, uznano współdziałanie artylerii z piechotą. Dokonany przez artylerię 12 DP wyłom w linii obronnej wroga zaczął się rozszerzać, co umożliwiło zdobycie Gorlic. Rozwadowski zastosował nowy sposób użycia artylerii i należy do twórców i prekursorów tzw. Ruchomej zasłony ogniowej, polegającej na tym, że ogień artyleryjski postępował tuż przed atakującą piechotą. Metoda ta bardzo szybko weszła na trwałe do niemieckiego regulaminu walki jako tzw. Feuerwalze, a do francuskiego jako barrage roulant i zastąpiła stosowane wcześniej wielogodzinne ostrzeliwanie pozycji wroga, po których następował pochłaniający liczne ofiary szturm wojsk. 17 maja pod Jarosławiem Rozwadowski samym systemem, jaki zastosował pod Gorlicami, czyli ogniem artylerii, powstrzymał kontrnatarcie Rosjan. Wprawiło to w zachwyt cesarza niemieckiego Wilhelma II .

Na skutek jednak samej bitwy a także trwających 126 dni, poprzedzających ją walk pozycyjnych zniszczeniu uległa większość zabudowy Gorlic

Drogi krajowe i wojewódzkie

• 28 - Zator - Wadowice - Nowy Sącz - Gorlice - Biecz - Jasło - Krosno - Sanok - Medyka.
• 977 - Tarnów - Gromnik - Gorlice - Konieczna.
• 993 - Gorlice - Folusz - Nowy Żmigród - Dukla.

Szlaki turystyczne

• Gorlice - Ożenna - od stacji PKP w Gorlicach przez: Wapienne, Magurę Wątkowską, Nowy Żmigród
• Bartne - Szalowa

- od stacji PKP w Gorlicach przez: Łysą Górę do Szalowej - od stacji PKP w Gorlicach przez: Magurę Małastowską do Bartnego

• Gorlice stacja PKP - Bartnia Góra (góra) - Bielanka - Miejska Góra - Ropa - Wawrzka - Florynka - Jamnica

• od ul. Korczaka - cmentarz nr 91 - Stróżówka (szlak cmentarny poprowadzony tak jak szlak niebieski)

Cmentarze wojskowe I wojny światowej

Nad miastem góruje cmentarz nr 91 na Górze Cmentarnej, a w okolicach Gorlic znajduje się wiele rozrzuconych po lasach i wzgórzach cmentarzy wojskowych z okresu I wojny światowej. Niektóre to prawdziwe arcydzieła architektury cmentarnej.

Cmentarze wojskowe I wojny światowej na terenie Gorlic

• nr 87 (Cmentarz Na Pocieszce) – ul. Łokietka (żółty szlak turystyczny do Bielanki)
• nr 88 – Gorlice-Sokół
• nr 89 – ul. Kopernika (nieistniejący, szczątki żołnierzy przeniesiono, w latach 1961-62, na cmentarz na Górze Cmentarnej).
• nr 90 – na zachodnim stoku Góry Cmentarnej (nieistniejący), znajdujący się na terenie cmentarza żydowskiego.
• nr 91 – na szczycie Góry Cmentarnej
• nr 98 – Gorlice-Glinik.

Muzea

• Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza - ul. Wąska 7/9; tel. (0-18) 352-26-15
• Muzeum Gorlickiego Kopalnictwa Naftowego - kopalnia "Magdalena", ul. Krakowska
• Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów - oddział Galeria Sztuki "Dwór Karwacjanów" - ul. Wróblewskiego 10; tel. (0-18) 353-56-18

Pomniki

• Bohaterów Ziemi Gorlickiej przy ul. Hallera
• Wojciecha Biechońskiego w Parku Miejskim
• Dersława I Karwacjana przy ul. Wróblewskiego
• Ignacego Łukasiewicza przy ul. Kościuszki
• Ignacego Łukasiewicza przy ul. Wyszyńskiego
• Kazimierz Pułaskiego w Parku Miejskim
• Juliusza Słowackiego w Parku Miejskim
• Tereski - studnia na Rynku
• Pomnik Tysiąclecia przy ul. Legionów
• Krzyż Powstańców na cmentarzu parafialnym

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.