Giżycko

Giżycko - (niem. Lötzen, pol. Lec) - miasto i gmina miejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim położone na Mazurach, pomiędzy jeziorami Mamry i Niegocin. Jest jednym z głównych portów na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich i jednym z ważniejszych ośrodków turystycznych i wypoczynkowych w Polsce.

Geografia

Giżycko jest stolicą powiatu giżyckiego oraz gminy Giżycko. Letnia stolica Warmii i Mazur. Jeziora Niegocin i Kisajno, nad którymi położone jest miasto, połączone są Kanałem Łuczańskim. Niegocin łączy się dodatkowo Kanałem Niegocińskim z jeziorem Tajty.

Jeziora w Giżycku

Ponadto w najbliższej okolicy Giżycka znajdują się również jeziora:

Komunikacja

Giżycko położone jest na linii kolejowej Korsze-Ełk, powstałej w 1868 r. W mieście krzyżują się drogi prowadzące do Olsztyna, Węgorzewa, Bartoszyc i Piszu. Przez miasto prowadzi trasa szlaku żeglugowego. Działa miejska komunikacja autobusowa. Miasto posiada obwodnicę, przebiegającą górną częścią miasta, między dzielnicami Kajki i Wilanów a resztą miasta. W skład obwodnicy wchodzi siedem skrzyżowań (w tym dwa ronda) oraz mosty: nad Kanałem Łuczańskim oraz nad Kanałem Niegocińskim. Obydwa kanały mają ponad 1 km długości każdy i nadają się do żeglugi jachtami, ale tylko ten pierwszy jest dopasowany dla statków. Jest niezwykle ważny, gdyż port znajduje się na jeziorze Niegocin (latem), a połowa atrakcji leży na jeziorze Kisajno.

Historia

Tereny wokół dzisiejszego Giżycka były miejscem walk polskich królów z Prusami (jednym z ich plemion - Galindami). Wodzowie pruscy składali hołd i trybut królowi Kazimierzowi Sprawiedliwemu, który zhołdował ten rejon, zanim w latach 1237-1283 nie opanowali go Krzyżacy. W roku 1285 wybudowali na ruinach grodu pruskiego zamek „Loetzen”, który w 1365 roku został zdobyty i spalony przez Litwinów, jednak szybko odbudowany.

W czasie antykrzyżackiego powstania, w okolicach zamku działała partyzantka chłopska. Zamek został w 1455 zdobyty i zburzony przez Polaków.

Po wojnie trzynastoletniej (1454-1466), terytorium to jako lenno wcielono do Polski, a zamek odbudowano. Pierwsze wsie wokół zamku, powstały na przełomie XIV i XV wieku, gdy zaczął się liczny napływ osadników z Mazowsza. Z tego okresu pochodzą przywileje lokacyjne większości wsi dzisiejszego powiatu giżyckiego. Jako pierwsza 1475 przywileje otrzymała Nowa Wieś.

Jezioro Kisajno - statek Żeglugi Mazurskiej

W 1475 istniała już tu parafia należąca do archiprezbiteratu reszelskiego. W 1481 na wniosek komtura Pokarmina Johanna von Tieffena proboszczem został Mathias z Brzostowa, ksiądz z diecezji płockiej, którego następcą od 1484 był ksiądz Jan, pochodzący z tej samej diecezji.

W roku 1509 starosta Nowej Wsi tytułował siebie już burmistrzem. Nie wiadomo jednak kiedy dokładnie Nowa Wieś (dziś Giżycko) otrzymała prawa miejskie, przyjmuje się że po 1572 roku. Prawo to obejmowało jednak tylko część Nowej Wsi, dopiero 15 maja 1612 nastąpił szczegółowy akt nadania praw miejskich, obejmujący cała Nową Wieś.

Nazwa stała się nieodpowiednia, ponieważ Nowa Wieś nie była już wsią, całą miejscowość nazwano Lötzen, nazwą przysługującą dotychczas jedynie zamkowi. Pierwszym burmistrzem został Paweł Rudzki. Giżycko posiadało, podobnie jak wiele miast na Mazurach, dwie nazwy; mazurską Lec i niemiecką Lötzen.

W wyniku walk o miasto (24.01-26.01.1945), jak też późniejszego podpalania i niszczenia zabudowań przez żołnierzy radzieckich i szabrowników, Giżycko zostało zniszczone w ok. 50%.

Po drugiej wojnie światowej, miasto nosiło starą nazwę Lec, wkrótce jednak zaczęto używać nazwy Łoczany. Później przyjęto nazwę Łuczany. 4 marca 1946 Komisja Ustalania Nazw Miejscowości ustaliła na cześć Gustawa Gizewiusza (Giżyckiego) dla miasta nazwę Giżycko.

W styczniu 2008 zawaliła się część ściany zamku krzyżackiego w Giżycku, od dachu do fundamentów.

Turystyka

Atrakcje turystyczne i zabytki

• Jeziora: Niegocin, Kisajno i Tajty
• Kościół ewangelicki z 1827 roku
• Koncerty organowe
• Most obrotowy na Kanale Łuczańskim, jedyny tego typu czynny most w Europie z XIX wieku
• Schronisko młodzieżowe w dawnym budynku koszarowym (Twierdza Boyen)
• Trasy turystyczne
• Twierdza Boyen z XIX wieku
• Zamek krzyżacki z XIV wieku
• Wieża ciśnień z przełomu XIX i XX wieku (od lata 2007 otwarte dla zwiedzających)
• kościół parafialny św. Brunona z lat 30 XX w.

Wykaz portów żeglarskich

• ALMATUR - Międzynarodowe Centrum Żeglarstwa i Turystyki Wodnej
• COS - Centralny Ośrodek Sportu
• Dalba
• Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
• Międzyszkolna Baza Sportów Wodnych
• Ośrodek Żeglarski LOK
• Przystań Sailor Piękna Góra
• Zamek

Sport

Giżyckie kluby sportowe

• GKS Mamry Giżycko (piłka nożna, IV liga)
• MKS Medyk Giżycko (pływanie)
• Giżycki Klub Karate Kyokushin (sztuki walki)
• MOSiR Mamry Giżycko (zapasy)
• Hodokan Dojo Aikido Giżycko (sztuki walki)
• KS Taekwondo Giżycko (sztuki walki)
• Instytut Krav Maga Giżycko (sztuki walki)
• Sekcja Żeglarska UKS Mustang (sporty wodne)
• Uczniowski Klub Żeglarstwa Regatowego Niegocin (sporty wodne)
• Międzyszkolna Baza Sportów Wodnych (sporty wodne)
• MASTERS Giżycko - Towarzystwo Kolarskie (kolarstwo)
• Klub Płetwonurków Płetwal (sporty wodne)
• Brydż sportowy Sekcja MOSiR (gry karciane)
• Giżycki Klub Wing Tsun (sztuki walki)
• Klub Sportowy MOSiR (Piłka Siatkowa)

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.