Cmentarz Bródnowski

Cmentarz Bródnowski (Bródzieński) - największy cmentarz w Warszawie, znajduje się przy ul. św. Wincentego 83. Rozciąga się między Targówkiem a Nowym Bródnem. Zajmuje powierzchnię 114 hektarów, a obwód murów liczy 5 km. Na cmentarzu pochowanych jest ok. 1,2 mln osób. Pod względem liczby pochowanych jest największym cmentarzem Europy.

Historia nekropolii

Wraz z końcem XIX w. liczba ludności Warszawy zaczęła gwałtowanie wzrastać, a co za tym idzie, warszawskie cmentarze były przepełnione. Z inicjatywy Sokratesa Starynkiewicza w 1883 r. zakupiono 65 hektarów gruntu na Bródnie. Już 20 listopada 1884 arcybiskup warszawski Tadeusz Chościak Popiel dokonał poświęcenia terenu nowej nekropolii. Następnego dnia odbył się pierwszy pogrzeb – rocznej dziewczynki, Marii Skibniewskiej.

Kościół św. Wincentego á Paulo

Mieszkańcom lewej strony Warszawy cmentarz udostępniono 13 stycznia 1885. Chowano głównie osoby biedne, z przytułków, na koszt miasta. Całkowite otwarcie cmentarza dla wszystkich nastąpiło dopiero 14 czerwca 1887. Opłaty pobierane za pochówek były dość niskie i konkurencyjne z innymi cmentarzami, więc Cmentarz Bródnowski otrzymał status cmentarza dla ubogich, podczas gdy Stare Powązki były uważane za cmentarz dla zamożnych i elity. W 1892 w związku z epidemią cholery wyznaczono specjalną kwaterę dla "zapowietrzonych". W tym czasie nekropolia kilkakrotnie zwiększała swój teren, ostatnio w 1934 r., plac powiększono do 114 hektarów, co zostało do dziś.

W 1924 r. wzniesiono pierwsze okazałe ogrodzenie cmentarza od południowego zachodu, rok później – północnego zachodu, a w 1926 r. – od południa. W taki sposób w 1927 r. powstało pełne ogrodzenie nekropolii, liczące 5 km. Obecnie znajduje się w nim osiem bram prowadzących na cmentarz.

Z biegem lat status cmentarza uległ zmianie, chowano tu przedstawicieli różnych grup społecznych, polityków, aktorów, żołnierzy, powstańców oraz "zwykłych" mieszkańców Warszawy. W okresie międzywojennym Cmentarz Bródnowski przestał być cmentarzem dla ubogich. Coraz częściej zaczęły pojawiać się bogate grobowce oraz sarkofagi.

Aleja Główna

Aleje cmentarza

Na cmentarzu znajdują się 3 duże aleje:

• Aleja Główna – prowadzi od I bramy do bramy V, w połowie przecina ją Aleja Szeroka. Przy Alei Głównej umiejscowiony jest grób Aleksandra Kakowskiego, Romana Dmowskiego oraz Mieczysława Fogga. Przy niej znajduje się także kościół pw. Świętego Wincentego á Paulo. Aleja ma ok. 1,2 km długości oraz 9 metrów szerokości.
• Aleja Szeroka – prowadzi od bramy VII do bramy IV. Przecina Aleję Główną, dochodzi do niej Aleja Lipowa.
• Aleja Lipowa – prowadzi od "nowej" bramy III i na końcu dochodzi do Alei Szerokiej.

Znane osoby pochowane na Cmentarzu Bródnowskim

Cmentarz w dniu Wszystkich Świętych

• Leonard Andrzejewski -aktor, (kw. 26D-1-32)
• Franciszek Brodniewicz - aktor (kw. 13-B-5)
• Janusz Bukowski - aktor
• Roman Dmowski - przywódca endecji (kw. 15-A-5)
• Witold Domański - żołnierz, pisarz, działacz i dziennikarz sportowy
• Mieczysław Fogg - muzyk
• Tony Halik - polski podróżnik, dziennikarz, pisarz, operator filmowy, fotograf
• Witold Hryniewski - działacz społeczny, żołnierz
• Marian Glinka - aktor
• Piotr Izgarszew - działacz opozycji antykomunistycznej
• Zofia Jamry - aktorka
• Cezary Julski - aktor, (kw. 28B-2-9)
• Aleksander Kakowski - metropolita warszawski. (kw.z 7-A)
• Ludwik Kasendra - aktor, (kw. 54E)
• Andrzej Kluczek - żeglarz
• Antoni Kolczyński - pięściarz i mistrz olimpijski, (kw. 32-6-3-14)
• Helena Kowalczykowa - aktorka, (kw. 83D-3-6-32)
• Józefina Łapińska - wybitna instruktorka harcerska, komendantka Pogotowia Harcerek hm.
• Bernard Marszałek - sportowiec
• Marta Martelińska - piosenkarka
• Adam Mohuczy - kontradmirał, (kw. 31-F)
• Wiesław Niewiadomski - przestępca
• Witold Nowicki - szachista
• Adam Perzyk - aktor i rysownik
• Ksawery Wojciech Rokossowski - ojciec marszałka Konstantego Rokossowskiego, (kw. 15-G-1)
• Jerzy Służewski - prawnik, prof. UW
• J. Spychalski - ojciec marszałka Mariana Spychalskiego, (kw. 13-A-6)
• Stanisław Staszewski - poeta
• Andrzej Stockinger - aktor
• inż. Bernard Szapiro - ojciec Hanki Sawickiej, współtwórca związków zawodowych w Królestwie Polskim, (kw. 20-K-3-16)
• Remigiusz Szczęsnowicz - dziennikarz
• Stefan Witas - aktor
• Wojciech Stefan Wyrobek - wychowawca i instruktor harcerski
• Anna Żarnowska - historyk, prof. UW
• Jacek Żochowski - polityk i lekarz

Komitet Opieki nad Cmentarzem Bródnowskim

Działał od 1981 r. W ciągu 15 lat, dzięki kwestom, które organizował Oddział Bródno Towarzystwa Przyjaciół Warszawy pod przewodnictwem Ryszarda Szołwińskiego, udało się mu zebrać środki na renowację ok. 150 pomników. Kilka lat temu komitet przestał istnieć. Większość artystów wolała kwestować na rzecz Powązek.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.