Bystra (powiat bielski)

Bystra – miejscowość w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Wilkowice. Dawniej dwie odrębne wsie – Bystra Śląska (niem. Bistrai) i Bystra Krakowska, połączone administracyjnie od 1956 r. z równoczesną zmianą nazwy na Bystra.

Historia

Obie miejscowości rozwijały się równolegle, rozdzielone jednak nurtem rzeki Białki, stanowiącej przez kilka wieków granicę państwową: Bystra Śląska na Śląsku Cieszyńskim (do 1572 r. w Księstwie Cieszyńskim, później w bielskim państwie stanowym i Księstwie Bielskim od 1752 r.), natomiast Bystra Krakowska - w ramach żywiecczyzny, należącej do Rzeczypospolitej (w okresie rozbiorów - do Galicji.

W latach 1918-1939 i 1945-1950 Bystra Śląska należała do powiatu bielskiego (województwo śląskie, później katowickie), zaś Bystra Krakowska - do powiatu bialskiego (województwo krakowskie).

Pocztówka z Bystrej z lat dwudziestych XX wieku.

Bystrą Krakowską i Bystrą Śląską połączono w 1956 roku w jedną wieś, którą w 1973 roku włączono do gminy Wilkowice.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Do lat 80. XX wieku Bystra była w dalszym ciągu znaną miejscowością wypoczynkową, w której powstało wiele nowych zakładowych i resortowych domów wczasowych oraz liczne prywatne domki letniskowe. Obecnie domy wczasowe funkcjonują jako ogólnodostępne hotele i ośrodki wypoczynkowe, którym towarzyszy szereg mniejszych pensjonatów. Poza tym miejscowość rozwija się jako zaplecze mieszkaniowe dla pobliskiego Bielska-Białej. Działalność leczniczą dawnego śląskiego sanatorium kontynuuje Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy. Swe tradycje sportowe kontynuuje również miejscowy klub LKS "Klimczok", z którego wywodzili się wybitni skoczkowie narciarscy: Zdzisław Hryniewiecki, Józef Przybyła i Łukasz Kruczek.

W roku 2005 Bystra przystąpiła do konkursu: "Najpiękniejsza wieś województwa śląskiego". Nie przyznano I miejsca, natomiast 3 równorzędne II miejsca w których znalazła się Bystra.

W Bystrej najbardziej interesującym obiektem jest muzeum Juliana Fałata. Warto odszukać również którąś z ostatnich drewnianych chałup z XIX w. oraz kilka ciekawych przykładów budownictwa willowego z przełomu XIX i XX w. (w Bystrej Śląskiej). Godzien uwagi jest również kilkusetletni cis w Bystrej Górnej obok willi "Halamówka" (ul. Klimczoka 142) oraz 400-letnia lipa koło hotelu "Sadyba" - drzewa chronione jako pomniki przyrody.

Z centrum Bystrej łatwo można dojść na szczyty Równi (30 min), Koziej Góry (40 min), Szyndzielni (2 godz.), Magury (2 godz.) i Klimczoka (2,5 godz.).

Dojazd: autobusem linii podmiejskiej 57 z Bielska-Białej albo liniami PKS w stronę Szczyrku, Godziszki, Twardorzeczki albo Lipowej.

Bystra Krakowska

(2100 mieszkańców)

Bystra Krakowska założona została w XVI w. Związana była od początku z państwem żywieckim, a od 1618 r. wchodziła w skład wydzielonego z niego klucza łodygowickiego. Do 1950 r. wieś należała do powiatu bialskiego, później wraz z Meszną włączono ją do powiatu bielskiego w woj. katowickim.

Znajduje się tu nowoczesny kościół Najdroższej Krwi Pana Jezusa Chrystusa oraz siedziba ochotniczej straży pożarnej w Bystrej.

Bystra Śląska

(1400 mieszkańców)

Bystra Śląska powstała w I połowie XVI w. jako osada drwali trzebiących lasy na stokach Koziej Góry i Szyndzielni. W 1570 r. została ona sprzedana - wraz z Mikuszowicami Śląskimi i Kozim Lasem - przez księcia cieszyńskiego magistratowi miasta Bielska. Odtąd aż do XIX w. była własnością miejską (później - gminą miejską), zasiedloną w znacznej części kolonistami niemieckimi. Poczynając od II końca XIX w. zaczęły się tu ujawniać polsko-niemieckie antagonizmy narodowościowe. Pomimo, że większość ludności była polska, dopiero w 1922 r. powstała tu pierwsza polska szkoła, do której uczęszczały też dzieci z sąsiednich Mikuszowic Śląskich. Przy szkole tej skupiały się polskie organizacje, jak harcerstwo i Związek Strzelecki "Strzelec" ze swym klubem sportowym "Klimczok".

Korzystny mikroklimat, w tym duże nasłonecznienie i rześkie, górskie powietrze oraz piękne lasy sprawiły, że w II połowie XIX w. Bystra Śląska stała się modną miejscowością wypoczynkową. Sprzyjało temu otwarcie w 1878 r. linii kolejowej Bielsko - Żywiec, przebiegającej przez sąsiednie Wilkowice. M.in. w 1886 r. przebywała tu Maria Konopnicka, tu także osiadł w 1910 r. wybitny polski malarz Julian Fałat. W 1874 r. powstał tu pierwszy zakład przyrodoleczniczy, przeobrażony w 1897 r. przez wiedeńskiego lekarza dr. Ludwika Jekelesa w znane sanatorium. W 1912 r., gdy Bystra uzyskała status miejscowości uzdrowiskowej, zostało ono odsprzedane socjalistycznemu związkowi zawodowemu górników z Karwiny, a w 1934 r. Związkowi Kas Chorych, który je rozbudował w duże sanatorium na 500 łóżek, leczące choroby płuc i gruźlicę. Tu leczyli się i tu zmarli wybitni działacze socjalistyczni: Ignacy Daszyński (1936) oraz Tadeusz Reger (1938).

Znajduje się tu nowoczesny kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Szlaki piesze

• Znakowane szlaki turystyki pieszej:
  • szlak zielony Bystra Górna - Kołowrót - Klimczok - Szczyrk - Skrzyczne - Barania Góra - Stożek Wielki - Wisła
  • szlak czerwony Bystra Górna - Magura - Klimczok
  • szlak niebieski Bystra - Klimczok

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.