Biskupiec

Biskupiec (niem. Bischofsburg, spotykana jest również nazwa Biskupiec "Reszelski" – w odróżnieniu od Biskupca "Pomorskiego" w powiecie nowomiejskim) to miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Biskupiec. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Historia

Miasto położone jest w południowo-wschodniej części Warmii. Powstało na bazie osady przy strażnicy biskupów warmińskich. Zamek pierwotnie był budowlą drewniano-ziemną, a później murowaną. Pierwsza wzmianka w zachowanych dokumentach o zamku w Biskupcu pochodzi z 1389. Budowla miała strzec trasy Warszawa-Królewiec. Prawa miejskie(chełmińskie) dla Biskupca nadał biskup Henryk Sorbom 17 października 1395. Zasadźcą Biskupca był Jan z Mokin (wieś koło Olsztyna). Po założeniu miasta mieszkańcy otrzymali zwolnienie od podatków na okres 12 lat. Biskupiec otoczony był murem obronnym i posiadał dwie bramy miejskie: Szczycieńską i Reszelską. Miasto nawiedzały często klęski – pożary i zniszczenia wojenne (m.in. w czasie wojny głodowej w 1414 r., w latach wojny polsko-krzyżackiej 1519-21, a w 1659 r. spalili je Brandenburczycy). Zamek w Biskupcu uległ całkowitemu zniszczeniu w czasie wojny trzynastoletniej. Biskupiec przed reformacją był siedzibą jednego z czternastu archiprezbiteratów (dekanatów) w diecezji warmińskiej. W latach 1466-1772 Biskupiec podobnie jak cała Warmia należał do Polski. Zostało to brutalnie przerwane w 1772 r., gdy miasto w wyniku I rozbioru Polski zagarnęły Prusy.

Według sprawozdania biskupieckiego proboszcza z 1797 r. z 200 dzieci uczęszczających na naukę religii, tylko 20 uczyło się języka niemieckiego. Nowe nadzieje rozpaliła w mieszkańcach epoka napoleońska. W roku 1807 a następnie w 1812 (maju i czerwcu) w mieście stacjonowały wojska francuskie zmierzające w stronę Moskwy. Pobyt żołdaków wiązał się z dużymi stratami jakie miasto poniosło w wyniku kontrybucji. Po klęsce Napoleona, na krótko zajęli miasto Rosjanie. Pod koniec XIX w.

Biskupiec uzyskał połączenie kolejowe z Czerwonką, Mrągowem i Szczytnem. W latach 1862-1975 Biskupiec był siedzibą powiatu reszelskiego. Uprzemysłowienie miasta nastąpiło w drugiej połowie XIX wieku – w 1895 uruchomiono browar i inne zakłady przemysłowe. W 1899 r. w Biskupcu powstał garnizon.

W czasie ostatniej wojny Niemcy utworzyli w Biskupcu obozy dla jeńców wojennych (Polaków, Francuzów i Rosjan). Jeden z nich znajdował się w pobliżu jeziora Kraksy. Gdy w 1945 r. miasto ponownie znalazło się w granicach Polski, zniszczenia zabudowy sięgały 50 procent. Niektórych budynków nigdy nie odbudowano.

Zabytki

• Kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Kościół farny w Biskupcu istniał już w czasie lokacji miasta w 1395 r. Pierwotnie była to świątynia halowa o wielkości obecnej nawy głównej.

Kościół kilkakrotnie był niszczony przez pożary i odbudowywany. W roku 1505 biskup Łukasz Watzenrode na odbudowę kościoła w Biskupcu przeznaczył cegłę z rozebranego w Lidzbarku szpitala św. Ducha. Konsekracji kościoła w 1580 r. dokonał biskup Marcin Kromer. Kościół po kilkukrotnych przebudowach i pożarze w 1766 r. otrzymał kształt trójnawowej hali. Kościół był powiększany jeszcze w późniejszym okresie. Obecny kształt świątyni jest wynikiem odbudowy po zniszczeniach w 1945 r. Z dawnego wyposażenia kościoła zachowała się wieczna lampka z 1740 r. i misa chrzcielna z XVI w.

• Kościół pw. bł. Karoliny Kózkówny. Dawny kościół ewangelicki wybudowany w latach według projektu Friedricha Augusta Stülera w latach 1848-1846, wieża 1868-1872. Kościół wybudowano w formie neoromańskiej bazyliki emporowej. Odrestaurowany w latach 70. XX wieku, do 1991 użytkowany przez Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolnego. Obecnie użytkowany jest przez parafię katolicką. Proboszczem jest ks. Krzysztof Brodzik.
• Średniowieczny gotycki układ przestrzenny starego miasta XVI w.
• Zespół kamieniczek przy ul. Floriańskiej, mur. XIX w.
• Dawny ratusz z 1895 r.
• Starostwo, 1908 r.(obecnie Urząd Miejski)
• Kaflarnia, 1865 r. (obecnie restauracja)
• Dawny szpital, 1887 r. (obecnie Gimnazjum Katolickie)
• Wieża ciśnień, mur. 1912-1913.
• Kapliczki z końca XIX i początku XX w.

Sport

W mieście swą siedzibę ma klub piłkarski Tęcza Biskupiec. Aktualnie występuje w klasie okręgowej, w I grupie warmińsko-mazurskiej.

• Pełna nazwa: Biskupiecki Klub Sportowy Tęcza Biskupiec
• Rok założenia: 1946
• Adres: ul. Wiosenna 1, 11-300 Biskupiec
• Stadion: Stadion w Biskupcu

pojemność: 1 700 oświetlenie: brak

• Najwyższa klasa rozgrywkowa: III liga

• Strona www: www.teczabiskupiec.pl

W drużynie grali m.in.: Jarosław Bako, Andrzej Biedrzycki i Tomasz Zahorski.

Działa tu też klub kolarski LKK "Styropol" Biskupiec.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.