Babia Góra (słow. Babia hora, węg. Babia gura, niem. Teufelspitze czyli Góra diabła) – masyw górski leżący w Paśmie Babiogórskim Beskidu Żywieckiego w Beskidach Zachodnich, który osiąga wysokość 1725 m n.p.m. Jest to najwyższy szczyt całych Beskidów Zachodnich, zaliczany jest do Korony Gór Polskich.
Masyw
Granice Babiej Góry ograniczone są od zachodu przez Przełęcz Jałowiecką, a od wschodu przez Przełęcz Lipnicką (pot. Krowiarki, 1010 m n.p.m.). Od południa rozciąga się Orawa, a od północy masyw schodzi stromo w dolinę Skawicy.
W masywie babiogórskim wyraźnie można rozróżnić kilka kulminacji:
- Babią Górę (inaczej Diablak – 1725 m n.p.m.),
- Małą Babią Górę (inaczej zwaną Cylem – 1517 m n.p.m.),
- Sokolicę (1367 m n.p.m.),
- Gówniak (1619 m n.p.m.) i
- Kępę (1521 m n.p.m.).
Geologia
Beskidy, w tym również i Babia Góra, uległy wypiętrzeniu w trzeciorzędzie, na obszarze pierwotnie zajmowanym przez Prakarpaty. Babia Góra zbudowana jest z fliszu piaskowcowo-łupkowego o dużej miąższości, o wyraźnym podziale na warstwy podmagurskie (piaskowce, łupki i margle powierzchniowe w dolnych partiach masywu) i magurskie (piaskowce o miąższości do 750 m). W skałach masywu odkryto liczne skamieniałości – głównie fauny numulitowej.
Epoka lodowa zapanowała w Karpatach przed 600 tys.lat. Powstały wówczas lodowce, których ślady (kary i jeziora polodowcowe) zachowały się jedynie w Tatrach. Jeśli występowały w masywie babiogórskim, to ich działalność została dokładnie zatarta przez erozję.
Flora i Fauna
Widok z Hali Miziowej: Babia Góra i Cyl (na lewo)
Ochrona przyrody
W 1954 roku w masywie Babiej Góry (wraz ze szczytem Diablak) utworzono Babiogórski Park Narodowy. W uznaniu niezwykłych walorów przyrodniczych Babiogórski Park Narodowy został wpisany w 1977 roku przez UNESCO na listę światowych rezerwatów biosfery.
Działalność człowieka
W 1995 roku gminy po polskiej i słowackiej stronie Babiej Góry utworzyły Stowarzyszenie Gmin Babiogórskich, którego celem jest zachowanie ludowej kultury, folkloru i tradycji tego obszaru i mieszkających tu Babiogórców (Górali Babiogórskich), a także rozwój turystyki pod Babią Górą.
Infrastruktura turystyczna w paśmie Babiej Góry
Szlaki piesze
Szlak żółty – Akademicka Perć
Babia Góra – Sokolica – Przełęcz Lipnicka – średni czas wędrówki szlakiem 2.00 h, długość trasy 5 000 m, suma różnicy wzniesień 750 m,- Markowe Szczawiny – Przełęcz Brona – Babia Góra – średni czas wędrówki szlakiem 1.15 h, długość trasy 3 700 m, suma różnicy wzniesień 540 m,
Mędralowa – Przełęcz Jałowiecka – Babia Góra – średni czas wędrówki szlakiem 3.00 h, długość trasy 9 000 m, suma różnicy wzniesień 950 m,- Leśniczówka Stańcowa – Babia Góra – średni czas wędrówki szlakiem 3.00h, długość trasy 4 200 m, suma różnicy wzniesień 820 m,
Markowe Szczawiny – Akademicka Perć – Babia Góra – średni czas wędrówki szlakiem 1.15 h, długość trasy 3 600 m, suma różnicy wzniesień 550 m.
Babia Góra – Mała Babia Góra – średni czas wędrówki szlakiem 1.10 h
Szlaki piesze prowadzą na szczyt również od strony Słowacji - to właśnie z Orawskiej Półgóry poprowadzono w 1894 pierwszy znakowany szlak turystyczny - wytyczyło go Beskidenverein. Rok później BV poprowadziło szlaki od strony polskiej - są to jedne z pierwszych szlaków w polskich Beskidach Zachodnich.
Ciekawostki
Na szczycie Babiej Góry znajduje się kamienny obelisk upamiętniający wizytę arcyksięcia Józefa, palatyna Węgier.